چالش های جرم انگاری رفتارهای مجرمانه در فضای متاورس در حقوق کیفری ایران و فقه امامیه

متاورس به عنوان یکی از نوظهورترین فناوری های جهان فضایی مجازی با ابعاد گسترده را برای تعاملات انسانی اقتصادی و اجتماعی فراهم آورده است. این فضای دیجیتال با قابلیت های بی سابقه خود بستری مناسب برای بروز طیف وسیعی از رفتارهای انسانی اعم از هنجاری و ناهنجار را ایجاد کرده است. در این میان بروز رفتارهای مجرمانه در متاورس چالش های جدی را پیش روی نظام های حقوقی و کیفری از جمله حقوق کیفری ایران و فقه امامیه قرار داده است. ماهیت سیال غیر متمرکز و فرامرزی متاورس همراه با ابهام در مفاهیمی چون مکان قلمرو صلاحیت هویت دیجیتال و مالکیت مجازی فرآیند جرم انگاری و تعقیب قضایی این گونه رفتارهای مجرمانه را به امری پیچیده تبدیل کرده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از روش اسنادی به بررسی مفاهیم کلیدی مرتبط با متاورس واقعیت مجازی هویت دیجیتال و جرم سایبری پرداخته و سپس مبانی جرم انگاری در حقوق کیفری ایران و فقه امامیه را تبیین مینماید. در ادامه انواع رفتارهای مجرمانه محتمل در متاورس، از جمله کلاهبرداری هتک حیثیت تعرض به حریم خصوصی مزاحمت جرایم جنسی و نقض حقوق مالکیت فکری مورد شناسایی و تحلیل قرار میگیرند. در نهایت چالشهای اساسی جرم انگاری این رفتارها در فضای متاورس نظیر ابهام در قلمرو صلاحیت دشواری احراز هویت، فقدان نص صریح قانونی تعارض میان آزادی کاربران و حمایت کیفری مشکل اثبات و ادله الکترونیکی و چالش های فقهی در تطبیق عناوین سنتی بر رفتارهای نوپدید مورد بررسی تطبیقی و انتقادی قرار گرفته و پیشنهادهای تقنینی و سیاست جنایی مناسب برای نظام حقوقی ایران ارائه می گردد. هدف این مقاله فراهم آوردن چارچوبی برای فهم بهتر و مواجهه کارآمدتر با جرایم نوظهور در فضای متاورس با تاکید بر انطباق آن با مبانی حقوقی و فقهی موجود و ارائه راهکارهای عملیاتی برای قانون گذار است.