طراحی و اعتبارسنجی مدل آموزش سواد پایه مبتنی بر کارکردهای اجرایی مغز و علوم شناختی برای دانش آموزان پایه اول ابتدایی

سواد پایه، زیربنای موفقیت تحصیلی و رشد شناختی دانش آموزان در سال های آغازین آموزش رسمی به شمار می رود و کیفیت آموزش آن در پایه اول ابتدایی نقش تعیین کننده ای در مسیر یادگیری آینده کودکان دارد. پژوهش های نوین در حوزه علوم شناختی نشان می دهند که کارکردهای اجرایی مغز، شامل حافظه کاری، کنترل بازداری، انعطاف پذیری شناختی، برنامه ریزی، توجه پایدار و خودنظم دهی، از مهم ترین عوامل موثر بر یادگیری خواندن، نوشتن و درک مفاهیم اولیه هستند. با وجود اهمیت این مولفه ها، برنامه های آموزشی مدارس ابتدایی غالبا بر انتقال محتوا تمرکز داشته و کمتر به تقویت توانایی های شناختی زیربنایی توجه می کنند. هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی الگویی برای آموزش سواد پایه مبتنی بر کارکردهای اجرایی مغز و یافته های علوم شناختی در دانش آموزان پایه اول ابتدایی است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته انجام می شود؛ به گونه ای که در مرحله نخست، با بررسی منابع علمی معتبر، مولفه های اصلی الگو استخراج و تدوین می شوند و در مرحله دوم، اعتبار محتوایی الگو از طریق نظرخواهی از متخصصان حوزه آموزش ابتدایی، روان شناسی تربیتی و علوم شناختی بررسی خواهد شد. انتظار می رود الگوی پیشنهادی بتواند از طریق تلفیق فعالیت های شناختی، بازی های هدفمند، آموزش چندحسی، تمرین های تقویت توجه و حافظه کاری و راهبردهای خودتنظیمی، زمینه ارتقای مهارت های سواد پایه و افزایش کیفیت یادگیری دانش آموزان را فراهم آورد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی علمی برای بازنگری در شیوه های آموزش پایه اول ابتدایی، طراحی برنامه های درسی مبتنی بر شواهد و توانمندسازی آموزگاران در به کارگیری رویکردهای نوین علوم شناختی در کلاس درس باشد.

کلیدواژه ها:

سواد پایه ، کارکردهای اجرایی مغز ، علوم شناختی ، آموزش ابتدایی ، پایه اول ابتدایی ، آموزش خواندن و نوشتن ، حافظه کاری ، توجه پایدار ، یادگیری مبتنی بر شواهد