تاثیر سبک های فرزندپروری و والدگری بر رفتارهای مطلوب و مشکل افرین کودک در ارتباط با همسالان و معلمان

سبک های فرزندپروری و شیوه های والدگری از بنیادی ترین عوامل شکل دهنده رشد اجتماعی، هیجانی و رفتاری کودکان به شمار می آیند و می توانند کیفیت تعامل کودک با همسالان و معلمان را به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهند. پژوهش های چند دهه اخیر نشان داده اند که الگوهای والدگری مبتنی بر گرمی، پاسخ دهی، نظارت سازنده و انضباط مبتنی بر استدلال، با افزایش رفتارهای مطلوب اجتماعی، سازگاری مدرسه ای، همکاری با معلم و پذیرش از سوی همسالان همراه هستند، در حالی که سبک های مستبدانه، سهل گیرانه افراطی، غفلت گرانه و الگوهای تربیتی مبتنی بر طرد، تنبیه سخت گیرانه، ناپایداری و کنترل روان شناختی، بیشتر با پرخاشگری، نافرمانی، انزوای اجتماعی، مشکلات ارتباطی با همسالان و تعارض با معلم ارتباط دارند (Baumrind, ۱۹۶۷; Maccoby & Martin, ۱۹۸۳; Darling & Steinberg, ۱۹۹۳). هدف مقاله حاضر بررسی جامع سازوکارهای اثرگذاری سبک های فرزندپروری بر رفتارهای مطلوب و مشکل آفرین کودک در بافت روابط با همسالان و معلمان است. در این مقاله، ابتدا مفاهیم نظری سبک های والدگری، سپس رابطه آن ها با رشد هیجانی-اجتماعی، شایستگی اجتماعی، خودتنظیمی و رفتار مدرسه ای بررسی می شود. همچنین نقش متغیرهای میانجی و تعدیل گر همچون دلبستگی، خلق وخو، وضعیت اجتماعی-اقتصادی خانواده، جنسیت، فرهنگ و جو مدرسه مورد بحث قرار می گیرد. بخش پیشینه تحقیق نیز با اتکا به مطالعات انگلیسی برجسته در این حوزه ارائه شده و نشان می دهد که سبک مقتدرانه بیش از سایر سبک ها با پیامدهای اجتماعی مثبت همراه است. در پایان، ضمن جمع بندی یافته ها، پیشنهادهایی برای والدین، معلمان، مشاوران و پژوهشگران ارائه می شود. یافته های مقاله حاکی از آن است که کیفیت والدگری نه تنها بر رفتار کودک در خانه، بلکه بر چگونگی ادراک، تفسیر و پاسخ او به موقعیت های اجتماعی در مدرسه نیز اثر می گذارد و از این رو باید در مداخلات تربیتی و آموزشی مورد توجه جدی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سبک های فرزندپروری ، والدگری ، رفتار مطلوب کودک ، رفتار مشکل آفرین ، همسالان