پرورش خلاقیت و حل مسئله در کلاس های درس مدارس: یک مطالعه مروری نظام مند

در دنیای پیچیده و به سرعت در حال تغییر قرن بیست و یکم، خلاقیت و مهارت های حل مسئله به عنوان شایستگی های محوری برای موفقیت فردی و اجتماعی دانش آموزان شناخته می شوند. نظام های آموزشی سنتی که عمدتا بر انتقال دانش و حافظه محوری تاکید دارند، اغلب در پرورش این مهارت های حیاتی ناکام مانده اند. این مقاله با رویکرد مروری نظام مند، به بررسی مبانی نظری، ادبیات پژوهشی و پیشینه تجربی در زمینه پرورش خلاقیت و حل مسئله در کلاس های درس مدارس می پردازد. در بخش مبانی نظری، تعاریف، ابعاد و مدل های نظری برجسته خلاقیت (مانند مدل ترکیبی آمیبیل و رویکرد سیستمی چیک سنت میهالی) و حل مسئله (مانند مدل های ساختاریافته پولیا و رویکردهای شناختی نیوول و سایمون) تبیین می شوند. سپس، پیشینه پژوهش به بررسی عوامل فردی، محیطی و آموزشی موثر بر این دو سازه، راهبردهای آموزشی موفق (مانند یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری پروژه محور و تلفیق هنر و فناوری)، موانع موجود در نظام های آموزشی و ابزارهای سنجش معتبر می پردازد. روش پژوهش حاضر از نوع مروری نقلی و نظام مند است که با جستجوی هدفمند در پایگاه های اطلاعاتی معتبر، به تحلیل و ترکیب یافته های مطالعات پیشین پرداخته است. نتایج این مرور نشان می دهد که خلاقیت و حل مسئله مهارت هایی چندوجهی، به هم پیوسته و قابل آموزش هستند که شکوفایی آن ها نیازمند یک اکوسیستم آموزشی پویا، مبتنی بر پرسشگری، همکاری، ریسک پذیری فکری و تلفیق هنر و فناوری است. این اکوسیستم باید در سه سطح سیاست گذاری، برنامه درسی و کنش گری معلم در کلاس درس متجلی شود. در نهایت، مقاله با ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی و پیشنهاداتی کاربردی برای معلمان، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران به نتیجه گیری می پردازد و بر ضرورت یک تغییر پارادایمی بنیادین از "آموزش پاسخ های صحیح" به "آموزش پرسش گری و آفرینش" تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، حل مسئله ، آموزش مدرسه ای ، یادگیری مبتنی بر مسئله ، برنامه درسی ، پرورش خلاقیت