از نیمکت تا شبکه های اجتماعی؛ رقابت مدرسه با دنیای مجازی

در دهه اخیر، نهاد آموزش و پرورش به عنوان یکی از کارآمدترین سازوکارهای جامعه پذیری، با چالش بی سابقه ای روبرو شده است: ظهور و گسترش شبکه های اجتماعی که به عنوان «معلم دوم» یا رقیب اصلی مدرسه در فرآیند شکل دهی به دانش آموزان ظاهر شده اند. این پژوهش با هدف بررسی ماهیت رقابت بین مدرسه رسمی و فضای مجازی بر روی فرآیند یادگیری و هویت یابی نوجوانان انجام شده است. روش پژوهش حاضر، مروری سیستماتیک بر ادبیات نظری و پژوهشی داخلی و خارجی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ است. یافته ها نشان می دهد که شبکه های اجتماعی با ارائه محتوای جذاب، تعاملی و بلادرنگ، مزیت های شناختی و انگیزشی بیشتری نسبت به روش های سنتی تدریس دارند، اما در عین حال فاقد ساختار نظارتی و ارزشی اخلاقی منسجمی هستند که مدرسه را قادر به ارائه آن می کند. نتایج حاکی از آن است که شکاف دیجیتالی و تفاوت در سبک های یادگیری (یادگیری خودگردان در فضای مجازی در مقابل یادگیری هدایت شده در مدرسه) منجر به کاهش تمرکز و افت تحصیلی در برخی حوزه ها شده است. با این حال، نتایج نشان می دهد که جایگزینی کامل مدرسه با فضای مجازی ممکن نیست، بلکه راهکار برون رفت از این بحران، «هم افزایی» و تلفیق پداگوژی مدرسه با فناوری های نوین است. این مقاله استدلال می کند که مدرسه برای حفظ کارآمدی خود، باید از حالت منفعل خارج شده و با بازتعریف نقش معلم به عنوان «تسهیل گر دیجیتال» و بازنگری در محتوای درسی، با جذابیت های دنیای مجازی رقابت کند.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، شبکه های اجتماعی ، جامعه پذیری ، یادگیری غیررسمی ، هویت نوجوان ، شکاف دیجیتالی ، پداگوژی دیجیتال