برساخت و بازنمایی مادرانگی در زبان بصری اینستاگرام؛ تحلیل مضمون صفحات بلاگرهای مادر

رسانه های اجتماعی به ویژه اینستاگرام نقش مهمی در شکل دهی به هویت ها و بازنمایی مفاهیم اجتماعی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی بازنمایی و برساخت مضمون مادرانگی در صفحات بلاگرهای مادر و فرزند ایرانی در اینستاگرام انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و تفسیری، از روش تحلیل مضمون استفاده کرده است. جامعه آماری شامل صفحات بلاگرهای مادر و فرزند ایرانی با بیش از ۲۰۰ هزار دنبال کننده (۳۱۶ صفحه) در بازه زمانی بهمن ۱۴۰۳ تا خرداد ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۶۸۸ پست به صورت تصادفی انتخاب و مورد تحلیل و کدگذاری قرار گرفت. تحلیل داده ها به شناسایی شش مضمون اصلی منجر شد که در سه بعد کلان دسته بندی شدند: ۱) بعد فردی (مادرانگی به مثابه تجربه ای لذت بخش، عبور از چالش ها، و رشد و تکامل)؛ ۲) بعد خانوادگی (مادرانگی به مثابه مربی، و محور عاطفی خانواده)؛ ۳) بعد اجتماعی (مادرانگی به مثابه انتقال دهنده فرهنگ و ارزش ها). نتایج نشان می دهد که اینستاگرام در حال برساخت تصویر نوینی از مادرانگی است که در آن کلیشه های سنتی فداکاری مطلق، جای خود را به مادری آگاهانه و تلفیق شده با توسعه فردی داده است. این بازنمایی، ضمن تاکید بر خودمراقبتی زنانه و مشارکت همسر، نقش مادر را به عنوان محور عاطفی و انتقال دهنده ارزش های فرهنگی به نسل آینده طبیعی سازی می کند.

کلیدواژه ها:

مادرانگی ، اینستاگرام ، بازنمایی ، تحلیل مضمون ، برساخت گرایی اجتماعی ، بلاگرهای مادر و فرزند