از حس تا خیال: بازخوانی نسبت ادراک حسی و شهود خیالی در طراحی معماری(مسجد امام اصفهان)

نسبت میان «ادراک حسی» و «شهود خیالی» در فرآیند طراحی معماری، همواره با حضور سومی به نام «عقل» گره خورده است. این پژوهش درصدد است تا این سه گانه را بازخوانی کند و نشان دهد که طراحی معماری نه صرفا محصول محاسبات عقلی، انفعال در برابر داده های حسی، و رویاپردازی در عالم خیال، بلکه حاصل پیکار هم زمان این سه ساحت است. پرسش اصلی آن است که «عقل» چگونه میان ادراک حسی (که همواره جزئی، محلی و زمانی است) و عالم خیال (که بستری برای شکل گیری پیش انگاره های فضایی پیش از بیان زبانی است) واسطه گری می کند. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مفهومی است. یافته ها نشان می دهد که عقل به تنهایی بدون تغذیه از ادراک حسی، به فرم هایی تهی و انتزاعی می انجامد، و ادراک حسی بدون عبور از عالم خیال، هرگز به شهود فضایی ارتقا نمی یابد. نقطه تلاقی این سه، «بدن زیسته» یا همان معمار شخصی که حس می کند (ادراک حسی)، می اندیشد (عقل) و خیال می بافد (عالم خیال) است. نتیجه آنکه هرگونه نظریه و ایده طراحی که یکی از این سه رکن را نادیده بگیرد، تصویری ناقص از فرآیند خلاقیت معماری ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

عقل ، ادراک حسی ، عالم خیال ، طراحی معماری