کاربرد فانتوم های دینامیک در اعتبارسنجی برنامه ریزی درمان و ارزیابی توزیع دز در پرتودرمانی تومورهای ریه

مقدمه: تحرک تومورهای ریه ناشی از تنفس، چالش عمده ای در پرتودرمانی دقیق محسوب می شود. فانتوم های دینامیک ابزارهای پیشرفته ای هستند که حرکت بافت و تومور را شبیه سازی می کنند. این مطالعه با هدف بررسی کاربرد فانتوم های دینامیک در اعتبارسنجی برنامه ریزی درمان و ارزیابی توزیع دز در پرتودرمانی تومورهای ریه انجام شد. روش ها: در این مطالعه تجربی، از فانتوم دینامیک تنفسی قابل برنامه ریزی همراه با اتاقک یونیزاسیون و فیلم های گاف کرومیک استفاده شد. سناریوهای حرکتی با دامنه های ۵، ۱۰ و ۱۵ میلی متر و دوره های ۳، ۴ و ۵ ثانیه تعریف گردید. برنامه های درمان با تکنیک های IMRT، VMAT و ۳D-CRT برای تومورهای مجازی در نواحی فوقانی، میانی و تحتانی ریه تهیه شد. تحویل دز در شتاب دهنده خطی ۶ MV اندازه گیری و با محاسبات سیستم برنامه ریزی مقایسه گردید.نتایج: بیشترین خطای دز ناشی از حرکت (حداکثر ۷/۱۴ درصد) در تکنیک ۳D-CRT و ناحیه تحتانی ریه با دامنه ۱۵ میلی متر مشاهده شد. تکنیک VMAT با میانگین خطای ۴/۲±۳/۱ درصد، کمترین حساسیت را به حرکت نشان داد. شاخص تطابق دز (DCI) در فانتوم دینامیک به طور میانگین ۱۳ درصد کمتر از حالت استاتیک بود. استفاده از گیتینگ تنفسی و دنبال کردن تومور، خطای دز را به ترتیب به ۳/۸±۲/۱ و ۲/۲±۰/۹ درصد کاهش داد.نتیجه گیری: فانتوم های دینامیک ابزاری ضروری برای اعتبارسنجی برنامه های درمان در پرتودرمانی ریوی هستند. حرکت تنفسی بدون جبران مناسب، منجر به خطای بالینی قابل توجه در توزیع دز می شود. تکنیک VMAT به همراه مدیریت حرکت، دقیق ترین گزینه محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

: فانتوم دینامیک ، اعتبارسنجی برنامه ریزی درمان ، تومور ریه ، توزیع دز ، پرتودرمانی تطبیقی