نقش سواد دیجیتال معلمان ابتدایی در ارتقای امنیت سایبری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش سواد دیجیتال معلمان ابتدایی استان گلستان در ارتقای امنیت سایبری دانش آموزان و با چشم انداز سال تحصیلی ۱۴۰۴ به اجرا درآمد. این مطالعه در پی پاسخ به شکاف نظری ناشی از غلبه رویکردهای فنی-ابزاری در تعریف سواد دیجیتال و فقدان پژوهش های بومی سازی شده در بستر چندفرهنگی استان گلستان شکل گرفت. پرسش اصلی، چگونگی وضعیت ابعاد سه گانه سواد دیجیتال معلمان و رابطه آن با امنیت سایبری دانش آموزان بود.این پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی-تبیینی در دو فاز اجرا شد. در فاز کیفی، ۲۶ معلم از مناطق چهارده گانه استان با نمونه گیری هدفمند حداکثر تنوع انتخاب شده و داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و یادداشت های میدانی گردآوری و با روش تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک و نرم افزار MAXQDA تحلیل شد. در فاز کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته با روایی و پایایی تاییدشده میان ۳۸۵ معلم به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای توزیع گردید و داده ها با آزمون های همبستگی، تحلیل واریانس و مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شد.یافته ها تصویری ناهمگون از سواد دیجیتال معلمان ترسیم کرد: میانگین بعد فنی-عملیاتی ۳.۸ از ۵، اما بعد اخلاقی-امنیتی ۲.۱ از ۵ بود که این ضعف در مناطق روستایی تشدید می شد. تحلیل کیفی، چهار تهدید اصلی شامل اعتیاد به بازی های آنلاین، تماس با غریبه ها، شکاف نظارتی والدین و قلدری سایبری را آشکار ساخت. موانع در سه لایه زیرساختی، فرهنگی-خانوادگی و سازمانی دسته بندی شدند. مهم ترین یافته مدل ساختاری نشان داد بعد فنی-عملیاتی اثر معناداری بر امنیت سایبری دانش آموزان ندارد (۰.۰۹=β)، اما بعد اخلاقی-امنیتی قوی ترین پیش بینی کننده است (۰.۴۹=β). بافت جغرافیایی نیز این رابطه را تعدیل می کرد. نتایج بر ضرورت چرخش از تاکید صرف بر مهارت های فنی به پرورش سواد اخلاقی-امنیتی، بومی سازی محتوا به زبان های محلی و اتخاذ رویکردهای تجربه محور تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

: سواد دیجیتال ، امنیت سایبری ، معلمان ابتدایی ، استان گلستان ، دانش آموزان ، رویکرد آمیخته