بررسی اختلالات هیجانی و رفتاری در کودکان استثنایی از دیدگاه روان شناسی بالینی

کودکان استثنایی به عنوان یکی از گروه های حساس در نظام سلامت روان، به دلیل ویژگی های تحولی، شناختی، ارتباطی و اجتماعی خود، بیش از سایر کودکان در معرض اختلالات هیجانی و رفتاری قرار دارند. این اختلالات می توانند روند رشد روانی، سازگاری اجتماعی، عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی آنان را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار دهند. پژوهش حاضر با رویکردی مروری-تحلیلی و در قالب مقاله علمی-پژوهشی، به بررسی مهم ترین اختلالات هیجانی و رفتاری در کودکان استثنایی از منظر روان شناسی بالینی می پردازد. در این مقاله، ابتدا مفهوم کودکان استثنایی و جایگاه آنان در روان شناسی بالینی تبیین می شود، سپس مهم ترین اختلالات هیجانی از جمله اضطراب، افسردگی، مشکلات تنظیم هیجان و کاهش عزت نفس، و نیز اختلالات رفتاری نظیر پرخاشگری، نافرمانی مقابله ای، بیش فعالی، انزوای اجتماعی و رفتارهای کلیشه ای مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه، نقش عوامل زیستی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی در بروز و تداوم این اختلالات تحلیل شده و جایگاه ارزیابی بالینی و مداخلات مبتنی بر شواهد در کاهش مشکلات این کودکان مورد بحث قرار می گیرد. یافته های نظری نشان می دهد که اختلالات هیجانی و رفتاری در کودکان استثنایی ماهیتی چندعاملی دارند و تنها در پرتو رویکردی جامع، بین رشته ای و خانواده محور قابل فهم و درمان هستند. همچنین، آموزش والدین، درمان شناختی-رفتاری، مداخلات مدرسه محور و شناسایی زودهنگام از مهم ترین راهبردهای بالینی در این حوزه محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

کودکان استثنایی ، اختلالات هیجانی ، اختلالات رفتاری ، روان شناسی بالینی ، سلامت روان ، مداخله روان شناختی