تحلیل اسطوره شناسی نقش پرنده در منسوجات ساسانی و آل بویه از منظر آیکونوگرافی اورین پانوفسکی

نقوش پرنده به عنوان یکی از پایدارترین عناصر تزئینی در هنر ایران، از دوران ساسانی تا دوره اسلامی، حامل مفاهیم اسطوره ای و فرهنگی عمیقی بوده اند. این پژوهش با بهره گیری از چارچوب آیکونوگرافی اروین پانوفسکی، به تحلیل تطبیقی این نقوش در منسوجات دوره ساسانی (۲۲۶-۶۵۱ م) و آل بویه (۹۴۵-۱۰۵۵ م) می پردازد. با بررسی نمونه های کلیدی از موزه های معتبر ، تحولات بصری، نمادین و ایدئولوژیک این نقوش شناسایی شده و نشان می دهد که چگونه از بستر زرتشتی ساسانی به زمینه اسلامی-شیعی آل بویه منتقل شده اند. یافته ها حاکی از تداوم ساختاری همراه با بازتفسیر معنایی است جایی که نقوش پرنده از نماد فره ایزدی به سمت معانی بهشتی و زیبایی شناختی سوق یافته اند. این مطالعه خلا پژوهشی در تحلیل تطبیقی را پر کرده و مدل تحلیلی نوینی برای کاربرد در طراحی پارچه معاصر ارائه می دهد. نتایج کاربردی شامل پیشنهادهایی برای احیای این نقوش در صنایع دستی مدرن است. که می تواند در طراحی معاصر پارچه کاربرد داشته باشد. این مطالعه خلا پژوهشی در تحلیل تطبیقی را پر کرده و مدل تحلیلی نوینی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نقوش پرنده ، منسوجات ساسانی ، منسوجات آل بویه ، آیکونوگرافی پانوفسکی ، اسطوره شناسی