مقایسه انگیزش درونی و بیرونی دانش آموزان در کلاس های بازی محور و سنتی مدارس ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف تبیین و مقایسه تجربه دانش آموزان از انگیزش درونی و بیرونی در دو بافت آموزشی متفاوت، یعنی کلاس های بازی محور و کلاس های سنتی در دوره ابتدایی، انجام شد. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه خودتعیین گری دسی و رایان و تمایز میان انگیزش خودمختار و کنترل شده استوار بود. روش پژوهش، کیفی از نوع توصیفی بود. جامعه مورد مطالعه، دانش آموزان پایه های چهارم و پنجم یک مدرسه ابتدایی بودند که در آن برخی کلاس ها بر اساس الگوی بازی محور و برخی دیگر به صورت سنتی اداره می شد. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام گرفت و دانش آموزانی که حداقل یک نیم سال تجربه حضور مستمر در این کلاس ها را داشتند، به عنوان مشارکت کننده انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون و رویکرد استقرایی–قیاسی تحلیل شد. برای ارتقای اعتبار و اعتمادپذیری یافته ها، از راهبردهایی مانند اشباع نظری، بازبینی همکار و بازبینی اعضا استفاده شد. یافته ها نشان داد که تجربه انگیزش در کلاس های بازی محور و سنتی از منظر دانش آموزان به طور معناداری متفاوت است. در کلاس های بازی محور، مضامینی نظیر یادگیری همراه با لذت و هیجان، مشارکت فعال، تجربه موفقیت در چالش های تدریجی و احساس نزدیکی و همکاری با همکلاسی ها برجسته بود و دانش آموزان مشارکت خود را بیش تر ناشی از علاقه و میل درونی توصیف می کردند. در مقابل، در کلاس های سنتی، مضامینی همچون انجام تکالیف برای کسب نمره یا اجتناب از تنبیه، خستگی و یکنواختی، اضطراب پاسخ گویی و ادراک مقایسه مداوم با دیگران غالب بود و انگیزش دانش آموزان عمدتا بیرونی و کنترل شده گزارش می شد. همچنین، نتایج نشان داد که بازی محوری در صورتی که به طور افراطی بر امتیاز، رقابت و پاداش بیرونی تکیه کند، می تواند الگوهای انگیزش بیرونی را بازتولید کرده و لزوما به تقویت انگیزش درونی منجر نشود. بر این اساس، پژوهش حاضر بر اهمیت طراحی آگاهانه و نظریه محور کلاس های بازی محور و توجه به نیازهای خودمختاری، شایستگی و ارتباط در برنامه ریزی آموزشی دوره ابتدایی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

انگیزش درونی ، انگیزش بیرونی ، نظریه خودتعیین گری ، کلاس بازی محور ، کلاس سنتی ، تحلیل مضمون ، دوره ابتدایی