بررسی تاثیر رویکرد معماری زمینه گرا بر ارتقای کیفیت بصری جداره های شهری (مطالعه موردی: محدوده تاریخی شهر شیراز(

شکل گیری بی رویه و بدون انسجام کالبدی در فضاهای شهری، به ویژه در بافت های تاریخی، منجر به زوال هویت بصری و افت کیفیت محیط زیست شهروندان شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رویکرد معماری زمینه گرا بر ارتقای کیفیت بصری جداره های شهری در محدوده تاریخی شهر شیراز انجام شده است. در این راستا، مولفه های کالبدی، تاریخی و فرهنگی-اجتماعی زمینه به عنوان متغیرهای مستقل و یکپارچگی بصری جداره ها به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شدند. روش شناسی این پژوهش مبتنی بر تحلیل محتوای کمی اسناد، ضوابط شهرداری و گزارش های میدانی است. جامعه آماری شامل جداره های شهری محدوده تاریخی شهر شیراز در یک دوره پنج ساله (۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱) بود که حجم نمونه با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند شامل ۴۰ جداره نمونه انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها، فرم های واکشی محتوا و چک لیست های ارزیابی میدانی بود که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن با ضریب کاپای کوهن (۰/۸۱) تایید شد. داده ها پس از کدگذاری در نرم افزار مکس کیودا، به شاخص های کمی تبدیل و سپس در نرم افزار اس پی اس اس مورد تحلیل آماری قرار گرفتند. یافته های حاصل از تحلیل محتوا نشان داد که مولفه های خط آسمان، مصالح و تناسبات بصری بیشترین فراوانی را در دستورالعمل های شهرداری داشته اند. نتایج آزمون رگرسیون خطی نشان داد که بین شاخص معماری زمینه گرا و کیفیت بصری جداره های شهری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (سطح معناداری کمتر از ۰/۰۵). همچنین، مولفه کالبدی زمینه با ضریب بتای ۰/۵۲ بیشترین تاثیر را بر ارتقای یکپارچگی بصری داشته است. در نتیجه، شهرداری ها باید از رویکرد نگاه جزیره ای به تک بناها عبور کرده و طراحی جداره ها را در یک سیستم زمینه گرای یکپارچه سیاست گذاری نمایند.

کلیدواژه ها:

معماری زمینه گرا ، جداره شهری ، کیفیت بصری ، تحلیل محتوا ، منظر شهری ، شهرداری شیراز ، یکپارچگی کالبدی.