تحلیل فقهی و حقوقی اشتباه و تدلیس در قراردادهای مبتنی بر هوش مصنوعی با تاکید بر عیوب اراده

گسترش فناوری هوش مصنوعی و نفوذ آن در فرایند انعقاد، اجرا و مدیریت قراردادها، مسائل حقوقی نوینی را در حوزه اراده قراردادی و اعتبار معاملات مطرح ساخته است. یکی از مهم ترین این چالش ها، امکان وقوع اشتباه و تدلیس در قراردادهای مبتنی بر هوش مصنوعی است؛ وضعیتی که می تواند صحت و نفوذ قرارداد را تحت تاثیر قرار داده و موجب مسئولیت اشخاص دخیل در طراحی، بهره برداری یا استفاده از سامانه های هوشمند شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع فقه امامیه، قوانین مدنی ایران و اسناد حقوقی مرتبط با فناوری های نوین، به بررسی آثار اشتباه و تدلیس در قراردادهای مبتنی بر هوش مصنوعی با تاکید بر عیوب اراده می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند نظام حقوقی ایران مقررات اختصاصی درباره عیوب اراده در قراردادهای مبتنی بر هوش مصنوعی ندارد، اما با استناد به قواعد عمومی قراردادها، از جمله اصل حاکمیت اراده، لزوم قصد و رضا، قاعده غرور، قاعده لاضرر و مقررات مربوط به اشتباه و تدلیس در قانون مدنی، می توان راهکارهای مناسبی برای تحلیل این وضعیت ارائه کرد. همچنین در مواردی که تصمیمات یا پیشنهادهای مبتنی بر هوش مصنوعی موجب ایجاد تصور نادرست در طرف قرارداد یا پنهان سازی واقعیت های موثر در معامله شود، امکان اعمال آثار حقوقی ناشی از اشتباه یا تدلیس، از جمله بطلان، عدم نفوذ یا ایجاد حق فسخ، حسب مورد وجود خواهد داشت. در نهایت، پژوهش بر ضرورت تدوین مقررات ویژه در زمینه قراردادهای هوشمند و تعیین دقیق مسئولیت اشخاص مرتبط با سامانه های هوش مصنوعی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عیوب اراده ، اشتباه ، تدلیس ، قراردادهای هوشمند ، اراده قراردادی ، مسئولیت مدنی ، تجارت الکترونیکی