نقش شهرداری در تاب آوری فرهنگی شهر در بحران ها

تاب آوری شهری در دهه های اخیر از رویکردی عمدتا کالبدی–فنی به سوی رویکردهای اجتماعی–فرهنگی گسترش یافته است. در این میان، «تاب آوری فرهنگی» به مثابه توان جامعه شهری برای حفظ هویت، انسجام اجتماعی، حس تعلق مکانی، الگوهای همیاری و تداوم سرمایه های نمادین در مواجهه با بحران ها، نقشی تعیین کننده در اثربخشی مدیریت بحران دارد. هدف این مقاله تبیین نقش شهرداری به عنوان نهاد حکمرانی محلی در تقویت تاب آوری فرهنگی شهر در مراحل آمادگی، پاسخ و بازتوانی پس از بحران است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از روش آمیخته (کیفی–کمی) انجام شده است؛ بدین صورت که ابتدا از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان، ابعاد و شاخص های موثر استخراج و سپس در قالب پرسشنامه و تحلیل های آماری مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد مهم ترین سازوکارهای اثرگذاری شهرداری بر تاب آوری فرهنگی شامل تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، مدیریت ارتباطات ریسک متناسب با بافت فرهنگی محلات، حمایت و سازمان دهی شبکه های داوطلبی و نهادهای محلی، و بهره گیری از فضاهای عمومی و مراکز فرهنگی به عنوان زیرساخت های تاب آوری است. همچنین یافته ها بر مکان مندی تاب آوری فرهنگی و ضرورت رویکرد محله محور در سیاست گذاری شهرداری تاکید دارد. در پایان، پیشنهادهایی کاربردی از جمله تدوین پیوست فرهنگی–اجتماعی مدیریت بحران، ایجاد کارگروه تاب آوری فرهنگی در شهرداری و پایش مستمر شاخص های فرهنگی–اجتماعی محلات ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری فرهنگی ، مدیریت بحران شهری ، شهرداری ، حکمرانی محلی ، سرمایه اجتماعی ، هویت مکانی ، مشارکت اجتماعی ، فضاهای عمومی.