بررسی اثرات حقوقی قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) در نظام حقوقی ایران

قراردادهای هوشمند، کدهای کامپیوتری خوداجرا که بر بستر فناوری دفترکل توزیع شده (Blockchain) اجرا می شوند، تحولی بنیادین در نحوه انعقاد و اجرای تعهدات ایجاد کرده اند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی، ضمن بررسی ماهیت حقوقی و چالش های اجرایی این قراردادها در نظام حقوقی ایران، به ظرفیت های موجود و موانع پیش رو می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه اصول کلی حقوقی، به ویژه ماده ۱۰ قانون مدنی ایران، ظرفیت پذیرش این توافقات دیجیتال را داراست، اما چالش هایی نظیر فقدان احراز هویت دیجیتال، دشواری اثبات در مراجع قضایی، ابهام در تفسیر اراده طرفین در کد، و عدم وجود چارچوب قانونی مشخص برای فناوری بلاک چین، موانع اصلی اجرایی شدن کامل آن ها محسوب می شوند. برای رفع این موانع، بهره گیری از زیرساخت های قانون تجارت الکترونیک، تدوین آیین نامه های اجرایی در حوزه هویت سنجی دیجیتال و اعتباربخشی قضایی به تراکنش های بلاک چینی، و همچنین تغییر رویکرد نظام حقوقی از نظارت پیشینی به نظارت پسینی ضروری است.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، خوداجرا ، نظام حقوقی ایران