اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی برطرحواره برواکنش پذیری وخودتنظیمی هیجانی درنوجوانان دارای اضطراب

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر طرحواره بر واکنش پذیری و خودتنظیمی هیجانی در نوجوانان دارای اضطراب انجام شد. اضطراب در دوره نوجوانی از جمله شایع ترین مشکلات روان شناختی است که می تواند زمینه ساز اختلال در عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت هیجانی نوجوانان شود. در این میان، شیوه های فرزندپروری والدین و الگوهای ارتباطی خانواده نقش مهمی در شکل گیری و تداوم مشکلات هیجانی نوجوانان ایفا می کنند. آموزش فرزندپروری مبتنی بر طرحواره با تمرکز بر شناسایی و اصلاح طرحواره های ناسازگار والدین، بهبود سبک های ارتباطی و پاسخ دهی مناسب به نیازهای هیجانی فرزندان، می تواند در کاهش مشکلات هیجانی نوجوانان موثر باشد. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر تعیین میزان تاثیر این رویکرد بر واکنش پذیری و خودتنظیمی هیجانی نوجوانان دارای اضطراب بود.روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل نوجوانان دارای اضطراب مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان شناسی و والدین آنان بود که از میان آنان تعداد ۳۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب، مقیاس واکنش پذیری هیجانی و پرسشنامه خودتنظیمی هیجانی بود. والدین گروه آزمایش در ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای آموزش فرزندپروری مبتنی بر طرحواره شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته های پژوهش نشان داد که آموزش فرزندپروری مبتنی بر طرحواره موجب کاهش معنادار واکنش پذیری هیجانی و افزایش معنادار خودتنظیمی هیجانی در نوجوانان دارای اضطراب شده است. نوجوانانی که والدین آنان در جلسات آموزشی شرکت کرده بودند، در مقایسه با گروه کنترل توانایی بیشتری در مدیریت هیجان ها، کنترل واکنش های هیجانی و سازگاری با موقعیت های استرس زا نشان دادند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که اصلاح الگوهای شناختی و هیجانی والدین و بهبود تعاملات خانوادگی می تواند نقش مهمی در کاهش نشانه های اضطرابی و ارتقای سلامت روان نوجوانان داشته باشد.در مجموع، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که آموزش فرزندپروری مبتنی بر طرحواره روشی موثر در بهبود کارکرد هیجانی نوجوانان دارای اضطراب است و می تواند به عنوان یک مداخله خانواده محور در مراکز مشاوره و خدمات روان شناختی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرزندپروری مبتنی بر طرحواره ، واکنش پذیری هیجانی ، خودتنظیمی هیجانی ، اضطراب ، نوجوانان.