نقل و نقد مضامین نفس ستیزانه کتاب احیاءالعلوم جناب غزالی در پرتو و پناه قرآن و حدیث

شیرین ترین و شریف ترین خرمایی که سالکان و صادقان صیقل خورده و به تنعم خونا کرده و آفاق وانفس دیده، از نخل خردنواز توحید، فراچنگ می آورند، ساییدن قله وجود بر خاک کیمیا اثر کوچه معشوق و نشستن بر سریر لقای اوست. البته سلاک راه خونین عشق برای رسیدن به آن مقصود مسعود، باید خونین دلانه، رنج موج های پیچان و خم اندر خم دریای سلوک را به جان و دل بخرند و عطشناکانه این مسیر آتشناک و پر اسرار را بپیمایند تا مصباح جانشان به زیت عشق، منور و ملون شود و به بارگاه دل انگیز حضرت محبوب ، باریابند.اگر حیات فکری و سلوکی و گشت و گذارهای علمی و عرفانی اشخاصی که کامیابانه و پروانه صفتانه در سبیل وصال و نهج نیک بختی، گام های بلندی نهاده اند و حلاج وار، فریاد و فغان سرداده اند را مورد کنکاش و مداقه عقلی قرار بدهیم این نکته ارجمند و فاخر ، شکار و آشکار می شود که هولناک ترین مانع و آفت الآفات این جاده آفت خیز و آفت آفرین، فرعون نفس است که تا در درون نیل ریاضات و مجاهدات شرعیه ،مستغرق و مضمحل نشود ،نم وجود انسان به یم وصال الهی، وارد نخواهد شد.وه که عارف و فقیه معاصر چه زیبا و رسا سروده است:نیستم و نیست که هستی همه در نیستی است هیچم و هیچ که برهیچ نظر فرماییعاکف درگه آن پرده نشینم شب و روز که به یک غمزه ی او قطره شود دریایی ابوحامد غزالی در کتاب کبیر احیاءعلوم الدین که در زمره پرتاثیرترین صحف عرفانی و اخلاقی به شمار می رود ، ملهم و مقتبس از فرهنگ اسلامی و نصوص دینی ،اصنافی از ریاضات و مجاهدات مانند ذلت پذیری ، خلوت نشینی ، خاموشی گزینی و امثال این ها را برای لجام زدن به گرگ شریعت شکن و منطق برانداز نفس، معرفی کرده است که البته مطالب او در برخی از موارد، باب طبع و موافق مذاق گوهر عقل و جوهر نقل نیست که در این مقاله اجمالا و موجزا بررسی خواهد شد.

کلیدواژه ها:

سلوک ، نفس ، ریاضت ، عرفان