تحلیل محتوای ارزش های فرهنگ انقلاب اسلامی در کتاب جامعه شناسی دوره دوم متوسطه

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای ارزش های فرهنگ انقلاب اسلامی در کتاب های جامعه شناسی دوره دوم متوسطه در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی با رویکرد تحلیل محتوای آمیخته (کمی و کیفی) بود. جامعه آماری شامل تمامی کتاب های جامعه شناسی ۱، ۲ و ۳ دوره دوم متوسطه بود که با روش سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند. واحد تحلیل شامل جملات، عبارات و تصاویر کتاب ها بود و داده ها با استفاده از نرم افزار‎ MaxQDA ‎کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که در میان مولفه های ارزش های فرهنگ انقلاب اسلامی، «مساوات طلبی» با فراوانی ۱۰۳ بیشترین میزان توجه را به خود اختصاص داده است و پس از آن «دین مداری» و «توجه به اخلاق و معنویات» قرار دارند. در مقابل، مولفه «امید داشتن» کمترین فراوانی را داشته است. نتایج بیانگر آن است که کتاب های جامعه شناسی در راستای تقویت عدالت خواهی، هویت دینی و اخلاق اسلامی حرکت کرده و نقش مهمی در بازتولید هویت فرهنگی–انقلابی دانش آموزان ایفا می کنند، اما برخی مولفه ها مانند امید اجتماعی و خانواده محوری کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین یافته ها با بخش قابل توجهی از پژوهش های داخلی و خارجی در زمینه نقش کتاب های درسی در انتقال ارزش های فرهنگی و هویتی همسو بود. بر اساس نتایج، بازنگری در محتوای کتاب های جامعه شناسی با هدف ایجاد توازن میان ابعاد مختلف ارزش های فرهنگی و تقویت مولفه های امیدآفرین و اجتماعی پیشنهاد می شود‎.‎

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، ارزش های انقلاب اسلامی ، جامعه شناسی ، دوره دوم متوسطه