توسعه پایدار شهری و حق بر محیط زیست سالم: واکاوی ضمانت های اجراهای حقوقی در مدیریت پسماندهای ویژه و صنعتی

مدیریت ناکارآمد پسماندهای ویژه و صنعتی، توسعه پایدار شهری و حق بر محیط زیست سالم شهروندان را با تهدید جدی مواجه ساخته است. علی رغم وجود چارچوب حقوقی نسبتا جامع در نظام حقوقی ایران (اصل پنجاهم قانون اساسی و قانون مدیریت پسماندها)، ضعف و ناکارآمدی ضمانت های اجرایی به عنوان مهم ترین مانع تحقق عملی این حق شناسایی می شود. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی به واکاوی بنیادهای حقوقی حق بر محیط زیست سالم، تحلیل خلاهای ساختاری و رویه ای ضمانت های اجرایی و بررسی چالش های کیفری و مدنی در مدیریت پسماندهای ویژه و صنعتی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که پراکندگی نهادهای متولی، نبود جرایم بازدارنده، تکیه بر اثبات تقصیر در مسئولیت مدنی و نبود شعب تخصصی قضایی از مهم ترین موانع هستند. نتیجه اینکه تحقق توسعه پایدار شهری مستلزم اصلاح ضمانت های اجرایی در سه سطح کیفری (مجازات های بازدارنده)، مدنی (پذیرش مسئولیت مطلق) و نهادی (ایجاد نهاد متولی واحد و صندوق جبران خسارت) است‎.‎ ‎

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار شهری ، حق بر محیط زیست سالم ، ضمانت های اجرایی ، پسماندهای ویژه و صنعتی ، مسئولیت مدنی