تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر میزان توجه به آموزش مفهوم شهروندی

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر میزان توجه به آموزش مفهوم شهروندی و مولفه های مرتبط با آن است. با توجه به نقش بنیادین دوره ابتدایی در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی دانش آموزان، بررسی این که کتاب های درسی تا چه حد زمینه تربیت شهروندانی آگاه، مسئول و قانون مدار را فراهم می کنند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این پژوهش، محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی پایه های مختلف دوره ابتدایی از حیث مولفه هایی مانند مسئولیت پذیری، احترام به دیگران، همکاری و مشارکت، قانون مداری، نظم اجتماعی، هویت ملی و فرهنگی و آگاهی از حقوق و تکالیف مورد بررسی قرار گرفت. روش تحقیق به کاررفته، تحلیل محتوای کیفی و کمی به شیوه توصیفی بود؛ به این صورت که واحدهای متن، تصاویر و فعالیت ها به عنوان واحد تحلیل انتخاب و بر اساس شاخص های از پیش تعیین شده کدگذاری شدند. سپس فراوانی و درصد هر یک از مولفه های شهروندی در پایه های مختلف محاسبه و مقایسه گردید. یافته ها نشان داد که هرچند مفهوم شهروندی به طور نسبی در کتاب های مطالعات اجتماعی منعکس شده است، اما میزان توجه به مولفه های مختلف آن در پایه ها یکسان و متوازن نیست و در برخی پایه ها به ویژه پایه های میانی، تاکید بیشتری بر مولفه هایی مانند مسئولیت پذیری و مشارکت اجتماعی مشاهده می شود. در مجموع می توان نتیجه گرفت که محتوای کتاب ها برای تحقق کامل اهداف آموزش شهروندی کافی نیست و نیاز به بازنگری در جهت تقویت بعد کاربردی و مهارتی آموزش شهروندی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

شهروندی ، مطالعات اجتماعی ، دوره ابتدایی ، تحلیل محتوا