تاثیر آیین مزدک بر نهضت خرم دینان

خرم دینان گروهی از مردم ایران بودند که پس از حمله اعراب و بالاخص در دوره عباسیان توانستند به لحاظ سیاسی نقش مهمی را در آن دوره ایفا کنند و برای مدت طولانی، خلفای عباسی را سخت مشغول خود کرده بودند. بنابر گفته مورخان خرم دینان بازماندگان پیروان مزدک هستند که در عصر ساسانی از قهر انوشیروان پادشاه معروف این دوره گریخته بودند و بعدها به علت گرفتاری های شاهان ساسانی در سیاست خارجی توانستند مخفیانه عقاید خود را حفظ کنند. خرم دینان با حمله اعراب در مناطق مختلف پراکنده شدند و در دوره اموی به علت سخت گیری اموی ها قدرت عرض اندام نداشتند اما در نهایت و پس از کشته شدن ابومسلم خراسانی با سرپرستی بابک در ناحیه آذربایجان و مناطق مرکزی ایران رو به فعالیت های نظامی نهادند و در زمان معتصم شورش آنان همراه با خشونت فرو نشست‎.‎ در این که خرم دینان به لحاظ اعتقادی چه مقدار به مزدکیان نزدیک هستند، میان مورخان اختلاف نظر وجود دارد. برخی مورخان گاهی ایشان را به فرقه های مختلف نسبت داده اند که البته قلم آن ها به دور از تعصبات دینی و سیاسی نیست. فقدان منابع از طرف خود مزدکیان و خرم دینان جهت بررسی دقیق تر بر این ابهام می افزاید. پس از بررسی منابع مختلف مورخان به این عقیده رسیده اند که خرم دینان همان باقی ماندگان مزدکیان هستند، که عقاید آن ها در طول زمان برحسب اقتضای زمان و مکان دچار تغیراتی شده است. مورخان با بررسی برخی مسائل دینی همچون اشتراک زنان و اموال، تناسخ، شراب خواری و... به این نتیجه رسیده اند که خرم دینان همان بازماندگان مزدکیانی هستند که در عصر ساسانی با این عقاید پا به منصه ظهور گذاشته بودند و پس از سرکوب در انزوا به سر می بردند

کلیدواژه ها:

خرم دینان ، مزدک ، بابک ، تناسخ ، اشتراک