برنامه ریزی و طراحی منظر شهری با تاکید بر استفاده از گیاهان بومی « مطالعه موردی شهر تهران

با گسترش شهرنشینی، افزایش فشار بر منابع طبیعی و تشدید بحران کمبود آب، بازنگری در شیوه های برنامه ریزی و طراحی فضای سبز شهری به ضرورتی جدی تبدیل شده است. در این میان، بهره گیری از گیاهان بومی به عنوان رویکردی پایدار، کم هزینه و سازگار با شرایط اقلیمی، می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت محیط شهری ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه گیاهان بومی در برنامه ریزی و طراحی منظر شهری، شهر تهران را به عنوان مطالعه موردی انتخاب کرده و به تحلیل ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای به کارگیری این گیاهان در فضاهای سبز شهری می پردازد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، بررسی ویژگی های اقلیمی تهران، و تحلیل نمونه های موجود فضای سبز شهری است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از گیاهان بومی می تواند موجب کاهش مصرف آب، افزایش تاب آوری فضای سبز، کاهش هزینه های نگهداری، حفظ تنوع زیستی و تقویت هویت منظرین شهر شود. با وجود این مزایا، موانعی همچون کمبود شناخت عمومی، ضعف در سیاست گذاری، اولویت دادن به گونه های زینتی غیربومی و نبود الگوهای اجرایی مناسب، مانع گسترش این رویکرد شده اند. بر این اساس، تدوین ضوابط طراحی، آموزش طراحان و مدیران شهری، توسعه نهالستان های بومی و ترویج فرهنگ استفاده از گیاهان بومی، از مهم ترین پیشنهادهای این پژوهش است.