بررسی عوامل موثر بر ارتقای زیست پذیری شهری با تاکید بر رویکرد توسعه پایدار محله ای (نمونه موردی: شهر رامجرد، شهرستان مرودشت، استان فارس)

زیست پذیری شهری به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار، مفهومی چندبعدی است که به کیفیت زندگی، رفاه و قابلیت سکونت در فضاهای شهری می پردازد. امروزه با گسترش شهرنشینی و ظهور چالش های متعدد زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی، رویکرد توسعه پایدار محله ای به عنوان راهکاری کارآمد در جهت بهبود شرایط زندگی در مقیاس محلی و ارتقای سطح زیست پذیری شهروندان شناخته می شود. شهر رامجرد در شهرستان مرودشت استان فارس، با توجه به ویژگی های اقتصادی و اجتماعی خاص، بافت نیمه شهری و چالش های خاص خود در زمینه دسترسی به خدمات و امکانات، نیازمند بررسی دقیق عوامل موثر بر زیست پذیری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی ارتقای زیست پذیری شهری در محلات شهر رامجرد با رویکرد توسعه پایدار محله ای انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و بر اساس روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات پیمایشی و تحلیل های فضایی است. جامعه آماری شامل ساکنان محلات مختلف شهر رامجرد بوده که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۸۰ نفر برآورد و به صورت تصادفی طبقه بندی شده پیمایش شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته (با پایایی آلفای کرونباخ ۰.۸۴) و برداشت های میدانی بوده است. در چارچوب نظری تحقیق، چهار بعد اصلی اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی-زیرساختی و زیست محیطی در قالب ۲۲ شاخص شناسایی و تحلیل شدند. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) در محیط AMOS صورت گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که بعد کالبدی-زیرساختی با وزن عاملی ۰.۸۷ بیشترین تاثیر را بر زیست پذیری محلات داشته است. در این میان، شاخص دسترسی به خدمات عمومی و حمل ونقل محله ای با ضریب تاثیر ۰.۸۹ مهم ترین عامل ارتقادهنده زیست پذیری شناخته شد. همچنین، تحلیل های فضایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) نشان داد که محلات مرکزی رامجرد از نظر شاخص های پایداری و زیست پذیری وضعیت مطلوب تری نسبت به محلات حاشیه ای دارند؛ به طوری که ۴۲ درصد از مساحت شهری در رده زیست پذیری متوسط و تنها ۱۸ درصد در رده زیست پذیری خوب قرار گرفته اند. بعد اقتصادی با چالش هایی نظیر نرخ بیکاری و ناپایداری درآمدی به عنوان ضعیف ترین بعد شناسایی شد. در نهایت، یافته ها بر ضرورت اتخاذ رویکرد یکپارچه و چندمقیاسی برنامه ریزی تاکید دارد که در آن، تقویت زیرساخت های محلی، ارتقای مشارکت شهروندی و توزیع عادلانه خدمات بتواند شکاف موجود در سطح زیست پذیری محلات را کاهش دهد. این مطالعه نشان می دهد که تلفیق شاخص های توسعه پایدار با اولویت های بومی در شهرهای کوچک مانند رامجرد، مسیری موثر برای تحقق پایداری سکونتگاهی است.