نقش واحد شهرسازی در تحقق توسعه پایدار شهری

مسئله اصلی پژوهش، نبود روشنی از سازوکارهای نهادی موثر برای ایفای نقش واحد شهرسازی در تحقق توسعه پایدار شهری است. هدف اصلی، تدوین یک چارچوب نظری علی-نهادی برای تبیین کارکردهای سه گانه واحد شهرسازی (تنظیم گری، برنامه ریزی تخصیصی و تسهیل گری مشارکت) در جهت ابعاد زیست محیطی، اقتصادی-اجتماعی و حکمروایی پایدار شهری می باشد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل نظری از نوع فراتحلیل کیفی ادبیات نظام مند است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه متون نظری و مطالعات تجربی منتشرشده در دهه گذشته (۲۰۱۵-۲۰۲۵) در پایگاه های معتبر علمی نظیر ScienceDirect، Springer و SAGE Journals است که با کلیدواژه های «واحد شهرسازی»، «توسعه پایدار شهری» و «حکمروایی نهادی» جستجو شدند. از میان ۱۴۷ منبع اولیه، ۵۸ منبع بر اساس معیارهای ارتباط مستقیم با کارکرد نهادی واحد شهرسازی و کیفیت روش شناختی برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها، چک لیست استاندارد شده استخراج مفاهیم نظری و روش تحلیل، تحلیل مضمون (تماتیک) با رویکرد قیاسی-استقرایی بود. یافته های اصلی نشان می دهد که واحد شهرسازی تنها در صورتی نقش موثری در تحقق پایداری شهری ایفا می کند که سه شرط نهادی به طور همزمان برقرار باشد: (۱) استقلال نسبی از فشارهای سیاسی-اقتصادی کوتاه مدت، (۲) وجود سازوکار ارزیابی اثرات پایداری پیش از تصویب طرح ها، و (۳) استقرار نظام پایش و یادگیری نهادی. مدل نظری ارائه شده، شکاف میان رویکردهای صرفا فنی شهرسازی و الزامات نهادی توسعه پایدار را پر می کند و به عنوان چارچوبی برای ارزیابی اثربخشی واحدهای شهرسازی در کلان شهرها قابل کاربست است.

کلیدواژه ها:

واحد شهرسازی ، توسعه پایدار شهری ، کارکردهای نهادی ، حکمروایی شهری خوب ، ارزیابی اثرات پایداری