مدیریت روان آب های سطحی شهری و تاثیر آن بر کیفیت محیط زیست

رشد سریع شهرنشینی، توسعه فیزیکی شهرها، افزایش جمعیت و تغییرات گسترده در کاربری اراضی، موجب تغییر در چرخه طبیعی آب و افزایش حجم روان آب های سطحی شهری شده است. در بسیاری از شهرهای امروزی، سطوح طبیعی و نفوذپذیر مانند خاک، پوشش گیاهی و زمین های باز، جای خود را به سطوح سخت و غیرقابل نفوذ نظیر آسفالت، بتن و ساختمان ها داده اند. این تغییرات سبب کاهش نفوذ آب باران به زمین و افزایش جریان آب در سطح شهرها شده است. در نتیجه، شهرها بیش از گذشته در معرض آب گرفتگی، سیلاب های ناگهانی و آلودگی منابع آبی قرار گرفته اند.روان آب های سطحی شهری علاوه بر خسارات اقتصادی و زیرساختی، تاثیرات گسترده ای بر کیفیت محیط زیست دارند. این روان آب ها در مسیر حرکت خود انواع آلاینده ها از جمله زباله ها، مواد نفتی، فلزات سنگین، آلاینده های شیمیایی و میکروبی را از سطح خیابان ها، مناطق صنعتی و مراکز تجاری جمع آوری کرده و به رودخانه ها، دریاچه ها و آب های زیرزمینی منتقل می کنند. این امر موجب کاهش کیفیت منابع آب، تهدید سلامت انسان، تخریب اکوسیستم های طبیعی و کاهش کیفیت زندگی شهری می شود.عوامل مختلفی از جمله توسعه شهرنشینی، تغییرات اقلیمی، ضعف زیرساخت های شهری و کاهش فضای سبز، در افزایش روان آب های سطحی نقش دارند. افزایش شدت بارندگی ها و وقوع بارش های ناگهانی ناشی از تغییرات اقلیمی نیز فشار مضاعفی بر سیستم های زهکشی شهری وارد کرده و خطر سیلاب های شهری را تشدید کرده است. از سوی دیگر، فرسودگی شبکه های جمع آوری آب های سطحی و نبود مدیریت مناسب شهری، توانایی شهرها را در کنترل و هدایت روان آب ها کاهش داده است.در این میان، مدیریت پایدار روان آب های سطحی شهری به عنوان یکی از مهم ترین راهکارهای حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار مطرح می شود. استفاده از زیرساخت های سبز، توسعه سطوح نفوذپذیر، ایجاد سیستم های زهکشی پایدار، جمع آوری و استفاده مجدد از آب باران و تقویت مدیریت شهری از جمله اقداماتی هستند که می توانند نقش موثری در کاهش آثار مخرب روان آب های سطحی داشته باشند. این مقاله با بررسی عوامل موثر بر افزایش روان آب های سطحی شهری و پیامدهای زیست محیطی آن، راهکارهای مدیریت پایدار این پدیده را مورد تحلیل قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

روان آب ، شهر نشینی ، رواناب سطحی ، محیط زیست