واکاوی موانع ساختاری و راهبردهای تطبیقی کارآفرینی بین المللی زنان در ایران

کارآفرینی بین المللی زنان نقشی کلیدی در رشد اقتصادی، اشتغال زایی و نوآوری ایفا می کند، اما زنان کارآفرین ایرانی با موانع چندلایه ای در ورود به بازارهای جهانی مواجه هستند. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت بندی موانع ساختاری و راهبردهای تطبیقی کارآفرینان زن ایرانی با استفاده از روش فراترکیب کیفی انجام شد. طی این فرآیند، ۳۲ مطالعه منتشر شده در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ از پایگاه های Scopus، ScienceDirect و SID بررسی و کدگذاری گردید. مهم ترین نتایج پژوهش نشان می دهد که موانع در سه سطح قابل دسته بندی هستند: الف) سطح کلان ساختاری شامل تحریم های اقتصادی، قوانین دست وپاگیر ارزی و بانکی، و نبود زیرساخت های صادراتی؛ ب) سطح میانی نهادی شامل توزیع ناعادلانه تسهیلات و ضعف شبکه های پشتیبان زن محور (تنها حدود ۸ درصد اعضای اتاق بازرگانی را زنان تشکیل می دهند)؛ ج) سطح خرد فردی‑خانوادگی شامل کمبود مهارت های بین المللی در مذاکرات تجاری و حقوق بازرگانی که مانع از سفرهای خارجی و آموزش های بلندمدت زنان می شود. در مقابل، راهبردهای موفق تطبیقی که از تحلیل ۲۳ مقاله استخراج شد، عبارتند از: استفاده از ظرفیت دیاسپورای ایرانی در کشورهای ثالث؛ بازاریابی دیجیتال مبتنی بر شبکه های اجتماعی و به کارگیری رمزارزها برای انتقال وجه؛ و مشارکت در نمایشگاه های مجازی بین المللی و عضویت در شبکه های زنان کارآفرین جهانی. پژوهش نشان می دهد که کارآفرینان زن موفق با بهره گیری از راهبردهای سه گانه مذکور می توانند در بازارهای همسایه بقا یابند.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی بین المللی زنان ، موانع ساختاری ، بازارهای جهانی