مقایسه تربیت دینی سنتی و تربیت دینی مبتنی بر هوش مصنوعی

ظهور هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، چالش های بنیادینی را در ساحت تربیت دینی ایجاد کرده است که نیازمند واکاوی دقیق و آینده نگر است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی میان رویکرد تربیت دینی سنتی و تربیت دینی مبتنی بر هوش مصنوعی، درصدد است تا چارچوبی عملیاتی برای هم افزایی میان سنت و فناوری ارائه دهد. در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مرور نظام مند ادبیات علمی پنج سال اخیر (۲۰۲۰-۲۰۲۵) انجام شده است، ابعاد شناختی، عاطفی و اخلاقی هر دو پارادایم مورد مداقه قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه تربیت دینی سنتی به واسطه حضور مربی به عنوان «الگوی زیسته» و محوریت ارتباط عاطفی، در ساحت پرورش اخلاقی و هدایت وجودی بی بدیل است، اما ظرفیت های بی نظیر هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری و تحلیل داده های آموزشی، فرصتی مغتنم برای توسعه معرفتی متربیان فراهم می آورد. بر اساس نتایج این تحقیق، مدل پیشنهادی تحت عنوان «تربیت دینی هوشمند»، راهکاری ترکیبی است که در آن هوش مصنوعی به عنوان «دستیار آموزشی هوشمند» نقش تسهیل گر شناختی را ایفا کرده و مربی انسانی با حفظ مرجعیت خود، راهبری معنوی و عاطفی فرآیند تربیت را بر عهده می گیرد. این پژوهش در نهایت نتیجه می گیرد که با رعایت ملاحظات اخلاقی و جلوگیری از تقلیل گرایی معنایی، ادغام سازنده سنت و هوش مصنوعی می تواند به بازسازی و تعالی ساختارهای تربیت دینی در عصر دیجیتال منجر شود.

کلیدواژه ها:

تربیت دینی ، هوش مصنوعی ، تربیت دینی هوشمند ، آینده پژوهی