نقش و کاربرد جغرافیای سلامت در بهبود نظام های بهداشتی با بهره گیری از GIS

سلامت یکی از مهم ترین دغدغه های جوامع امروز به شمار می رود؛ دغدغه ای که پژوهشگران و اندیشمندان حوزه های گوناگون را به خود مشغول ساخته است. عوامل موثر بر سلامت به طور کلی شامل عوامل فردی و ژنتیکی، عوامل محیطی، شیوه زندگی و کیفیت خدمات ارائه شده در جامعه است. در این میان، عوامل مرتبط با محیط کالبدی که در حوزه فعالیت معماران و طراحان شهری قرار دارد، از جمله عوامل اساسی در ارتقا یا کاهش سلامت محسوب می شود و در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد. لایه های مختلف فرم شهر، از جمله فرم کالبدی، شبکه دسترسی و حمل ونقل شهری، نظام کاربری زمین و ساختار فضاهای همگانی، هر یک می توانند در مقیاس های مختلف بر محیط شهری اثرگذار بوده و از آن تاثیر بپذیرند و در نتیجه زمینه ساز افول یا بهبود سلامت انسانی در آن محیط شوند. هدف از مقاله حاضر بررسی به ماهیت جغرافیای سلامتی و تاریخچه آن می باشد. روش تحقیق بصورت کتابخانه ای و بررسی تحقیقات و نظریات در این حوزه می باشد. جغرافیای سلامت شاخه ای از جغرافیا است که به بررسی توزیع مکانی سلامت، بیماری و عوامل موثر بر آن ها در محیط های مختلف می پردازد و با تحلیل رابطه ی میان مکان و وضعیت سلامت انسان، به برنامه ریزی بهتر خدمات بهداشتی کمک می کند. جغرافیای سلامت به کاربرد اطلاعات، مناظر و چشم اندازها، و روش های جغرافیایی در مطالعه سلامت، بیماری ها و مراقبت سلامتی گفته می شود. جغرافیای سلامت به دو زیرشاخه اصلی تقسیم می شود. یکی از آن ها بر مطالعه جغرافیای بیماری ها شامل پژوهش های تشریحی و کمی شیوع بیماری ها و پراکندگی آن ها و پژوهش های تحلیلی در ارتباط با یافتن دلایل مستعد شدن یک گروه یا جمعیت نسبت به ابتلا به بیماری ها متمرکز است. این موضوع نیازمند فهم دانش همه گیرشناسی است. زمینه مطالعاتی دوم جغرافیای سلامت بر جغرافیای مراقبت سلامتی به ویژه موقعیت امکانات بهداشتی، دسترسی و استفاده از آن ها متمرکز است. این موضوع نیازمند استفاده از تحلیل فضایی و اقتصاد رفتاری است. در تمام مباحث جغرافیای پزشکی سه رکن بیماری، سلامت و محیط در ارتباط با هم مورد توجه قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

جغرافیای پزشکی ، ماهیت ، کاربرد