بررسی تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی مولد بر فرآیندهای یادگیری شخصی سازی شده و نقش آن در افزایش خلاقیت دانش آموزان نسل جدید

ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد (مانند دستیارهای مبتنی بر مدل های زبانی بزرگ، تولیدکنندگان محتوای تصویری و چندرسانه ای، و سامانه های تولید متن و کد) نقطه عطفی در تاریخ فناوری های آموزشی به شمار می رود. برخلاف فناوری های پیشین که عمدتا به صورت ابزارهای انفعالی یا مصرف کننده اطلاعات عمل می کردند، هوش مصنوعی مولد توانایی خلق محتوای نو، پاسخگویی تعاملی و پویا، و انطباق لحظه ای با نیازهای فردی هر یادگیرنده را دارد. این مقاله با روش مرور نظام مند و تحلیل ترکیبی ۷۲ مطالعه انجام شده در ایران و جهان (از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴)، به بررسی تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی مولد بر دو حوزه کلیدی یادگیری شخصی سازی شده و خلاقیت دانش آموزان نسل جدید (نسل آلفا و نسل زت) می پردازد. یافته ها نشان می دهد که این ابزارها از چهار مسیر اصلی بر یادگیری شخصی سازی شده تاثیر می گذارند: ۱) تولید محتوای متناسب با سطح دانش، سبک یادگیری و علایق هر دانش آموز، ۲) ارائه بازخورد فوری، شخصی و توصیفی در زمان واقعی، ۳) شبیه سازی سناریوهای یادگیری چندوجهی و موقعیت محور، و ۴) ایجاد مسیرهای یادگیری منعطف که دانش آموز را در مرکز فرایند یادگیری قرار می دهند. در حوزه خلاقیت، این ابزارها با کاهش بار شناختی کارهای تکراری، ارائه ایده های متنوع و غیرمنتظره، ایجاد فضای امن برای آزمون و خطا، و تبدیل یادگیری از فرایندی انفعالی به فرایندی اکتشافی و مشارکتی، به عنوان «محرک خلاقیت» عمل می کنند. با این حال، چالش هایی مانند وابستگی بیش از حد، تضعیف مهارت های پایه، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی، و خطر تضعیف تفکر انتقادی نیز وجود دارند. در پایان، یک چارچوب هشت مرحله ای برای استفاده متوازن و هدفمند از این ابزارها ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، یادگیری شخصی سازی شده ، خلاقیت دانش آموزان ، نسل جدید ، آموزش هوشمند.