تاثیر قصه گویی درمانی بر افزایش تاب آوری در کودکان دارای معلولیت های جسمی-حرکتی

کودکان دارای معلولیت های جسمی-حرکتی، به دلیل محدودیت های فیزیکی، تجربه مکرر ناکامی، طرد اجتماعی، وابستگی به دیگران، و مواجهه با موانع محیطی، در معرض خطر بالایی برای کاهش تاب آوری، افزایش افسردگی و اضطراب، و افت کیفیت زندگی قرار دارند. تاب آوری – توانایی مقابله موثر با استرس ها، دشواری ها و ضربه های روانی – در این کودکان نقشی تعیین کننده در سلامت روان، سازگاری اجتماعی، و موفقیت تحصیلی ایفا می کند. قصه گویی درمانی، به عنوان یک مداخله روان شناختی غیردارویی، کم هزینه و در دسترس، با استفاده از داستان های درمانی طراحی شده، به کودک امکان می دهد تا از طریق همذات پنداری با قهرمان داستان که مشکلات مشابهی دارد، راهبردهای مقابله را به صورت غیرمستقیم و ایمن بیاموزد. این مقاله با روش مرور نظام مند و تحلیل ترکیبی ۶۵ مطالعه انجام شده در ایران و جهان (از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵)، به بررسی تاثیر قصه گویی درمانی بر افزایش تاب آوری و مولفه های آن در کودکان دارای معلولیت جسمی-حرکتی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که قصه گویی درمانی به طور معناداری تاب آوری کلی (با اندازه اثر ۰.۸۲)، خودکارآمدی (با اندازه اثر ۰.۷۶)، خوش بینی (با اندازه اثر ۰.۷۱)، مهارت های حل مسئله (با اندازه اثر ۰.۶۸)، و تنظیم هیجانی (با اندازه اثر ۰.۷۴) را افزایش می دهد و در عین حال علائم افسردگی و اضطراب را کاهش می دهد. موثرترین رویکرد، قصه گویی تعاملی همراه با فعالیت های هنری (نقاشی، نمایش، ساخت کاردستی) و مشارکت فعال کودک در تکمیل و تغییر داستان است. قصه هایی که دارای شخصیت اصلی با معلولیت مشابه، الگوی روشن مقابله موفق، و پیام های امیدبخش و واقع بینانه هستند، بیشترین اثربخشی را دارند. در پایان، راهکارهای عملی برای درمانگران، والدین و معلمان به منظور استفاده از قصه گویی درمانی در منزل، مدرسه و مراکز توانبخشی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

قصه گویی درمانی ، تاب آوری ، کودکان دارای معلولیت جسمی-حرکتی ، داستان درمانی ، سازگاری روانی.