توسعه چارچوب اجرایی ساخت وساز بدون کاغذ (Paperless Construction) در پروژه های عمرانی ایران

تحول دیجیتال در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین عوامل تغییر در صنایع مختلف تبدیل شده است و صنعت ساخت وساز نیز از این روند مستثنی نیست. یکی از مهم ترین جلوه های این تحول، توسعه رویکرد ساخت وساز بدون کاغذ (Paperless Construction) است که با هدف حذف یا کاهش وابستگی به اسناد فیزیکی و جایگزینی آن ها با سامانه های دیجیتال شکل گرفته است. استفاده گسترده از اسناد کاغذی در پروژه های عمرانی علاوه بر افزایش هزینه های اجرایی، موجب کندی گردش اطلاعات، بروز خطاهای انسانی، دوباره کاری، کاهش شفافیت و دشواری در مدیریت دانش پروژه می شود. از این رو، حرکت به سمت محیط های دیجیتال و یکپارچه به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر برای افزایش بهره وری و رقابت پذیری صنعت عمران مطرح شده است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری و تحلیلی به بررسی مبانی نظری، فناوری های پشتیبان، الزامات اجرایی، چالش ها و فرصت های توسعه ساخت وساز بدون کاغذ در پروژه های عمرانی ایران پرداخته است. همچنین وضعیت موجود مدیریت اطلاعات در پروژه های عمرانی کشور مورد ارزیابی قرار گرفته و مهم ترین موانع استقرار این رویکرد شامل محدودیت های زیرساختی، چالش های مدیریتی، مقاومت فرهنگی، کمبود نیروی انسانی متخصص و خلاهای قانونی شناسایی شده اند. در ادامه، چارچوبی اجرایی برای پیاده سازی ساخت وساز بدون کاغذ ارائه شده که بر ارزیابی بلوغ دیجیتال، توسعه زیرساخت های فناوری اطلاعات، استقرار سامانه های یکپارچه مدیریت اطلاعات، آموزش منابع انسانی، مدیریت تغییر سازمانی و بهبود مستمر استوار است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که استقرار موفق ساخت وساز بدون کاغذ می تواند موجب افزایش سرعت گردش اطلاعات، کاهش هزینه های اجرایی، ارتقای کیفیت تصمیم گیری، افزایش شفافیت، بهبود هماهنگی میان ذی نفعان و کاهش آثار زیست محیطی پروژه ها شود. در نهایت، این پژوهش بر ضرورت تدوین سیاست های ملی و سرمایه گذاری هدفمند در حوزه تحول دیجیتال برای تحقق ساخت وساز هوشمند و بدون کاغذ در صنعت عمران ایران تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

ساخت وساز بدون کاغذ ، تحول دیجیتال ، مدیریت اطلاعات پروژه ، مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، پروژه های عمرانی