الگوی آموزش و فرهنگ سازی تفکیک پسماند در مدارس و مساجد با همکاری شهرداری رویکرد پیشگیرانه

مدیریت پسماند شهری در ایران با چالش بزرگ مشارکت عمومی مواجه است و تجربه سال های اخیر به روشنی نشان داده است که قوانین تنبیهی و جرایم مالی به تنهایی نمی توانند رفتار شهروندان را اصلاح کنند و آموزش و فرهنگ سازی پیشگیرانه از دوران کودکی و از طریق نهادهای معتمد اجتماعی، موثرترین و کم هزینه ترین راهکار بلندمدت برای حل معضل پسماند در کلانشهرها به شمار می رود. اهمیت این موضوع تا بدانجاست که بر اساس گزارش یک سازمان بین المللی، سرانه تولید زباله در تهران ۷۵۰ تا ۸۰۰ گرم در روز و به عبارتی هر شهروند تهرانی سالانه حدود ۲۷۰ تا ۴۵۰ کیلوگرم زباله تولید می کند که بخش قابل توجهی از این حجم عظیم به دلیل نبود فرهنگ تفکیک صحیح از مبدا، فرصت بازیافت را از دست داده و به مراکز دفن زباله منتقل می شود. مدارس به عنوان مکان تربیت نسل آینده و مساجد به عنوان قلب تپنده محلات و پایگاه های فرهنگی و مذهبی معتمد مردم، ظرفیت بی نظیری برای انتقال پیام های زیست محیطی به عموم جامعه و نهادینه سازی رفتار تفکیک از مبدا دارند. اجرای طرح هایی نظیر مدارس دوستدار شهر در تهران که بیش از ۵۵۰ مدرسه را با ۱۶۰ هزار دانش آموز تحت پوشش قرار داده است و همچنین برگزاری صدها کارگاه آموزشی در مساجد مناطق مختلف تهران، از جمله اقدامات ارزشمندی است که در سال های اخیر توسط شهرداری ها و با مشارکت آموزش و پرورش و ائمه جماعات انجام شده است. با این حال، این اقدامات عمدتا جزیره ای، غیرنظام مند و فاقد یک الگوی منسجم و ارزیابی پذیر هستند و ضرورت طراحی یک الگوی جامع و گام به گام برای آموزش و فرهنگ سازی تفکیک پسماند در مدارس و مساجد با همکاری نزدیک شهرداری، به عنوان یک نیاز فوری و حیاتی احساس می شود. یافته های حاصل از اجرای پایلوت این الگو در یکی از مناطق شهرداری تهران نشان می دهد که با استقرار نظام مند و گام به گام آموزش در مدارس و مساجد، آگاهی دانش آموزان و خانواده ها از نحوه صحیح تفکیک پسماند بیش از دو برابر شده و نرخ تحویل پسماند خشک به ایستگاه های بازیافت تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.

کلیدواژه ها:

آموزش تفکیک پسماند ، مدارس و مساجد ، فرهنگ سازی زیست محیطی ، مشارکت شهروندی