بررسی نقش انگلستان در اشغال فلسطین

مسئله فلسطین یکی از پیچیده ترین، طولانی ترین و تاثیرگذارترین منازعات سیاسی و تاریخی جهان معاصر به شمار می آید که ریشه های آن به تحولات اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بازمی گردد. این مسئله نه تنها سرنوشت مردم فلسطین را تحت تاثیر قرار داده، بلکه طی بیش از یک قرن گذشته بر ساختار سیاسی، امنیتی و اجتماعی خاورمیانه نیز اثرات عمیقی بر جای گذاشته است. در میان عوامل متعدد داخلی و خارجی که در شکل گیری و تداوم این بحران نقش داشته اند، سیاست ها و اقدامات دولت انگلستان جایگاه ویژه ای دارد؛ به گونه ای که بسیاری از پژوهشگران و مورخان، بریتانیا را یکی از مهم ترین بازیگران خارجی در فرآیند زمینه سازی برای اشغال فلسطین و تاسیس رژیم صهیونیستی می دانند. سرزمین فلسطین تا پایان جنگ جهانی اول بخشی از امپراتوری عثمانی محسوب می شد و جمعیت آن عمدتا از اعراب مسلمان و مسیحی تشکیل شده بود. با فروپاشی امپراتوری عثمانی و تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه، قدرت های استعماری اروپایی به ویژه انگلستان و فرانسه تلاش کردند تا مناطق تحت سلطه عثمانی را میان خود تقسیم کنند. در این میان، فلسطین به دلیل موقعیت راهبردی، اهمیت مذهبی و ارزش ژئوپلیتیکی خود، به یکی از کانون های اصلی رقابت قدرت های استعماری تبدیل شد. انگلستان که در آن زمان بزرگ ترین قدرت استعماری جهان محسوب می شد، با اتخاذ سیاست های خاص در قبال فلسطین، نقش تعیین کننده ای در تحولات آینده این سرزمین ایفا کرد. یکی از مهم ترین نقاط عطف تاریخی در این زمینه، صدور «اعلامیه بالفور» در سال ۱۹۱۷ بود. این اعلامیه که از سوی آرتور جیمز بالفور، وزیر امور خارجه بریتانیا، صادر شد، حمایت رسمی دولت انگلستان از ایجاد «خانه ملی برای یهودیان» در فلسطین را اعلام کرد. اهمیت این اعلامیه از آن جهت بود که برای نخستین بار یکی از قدرت های بزرگ جهانی به صورت رسمی از پروژه صهیونیسم حمایت کرد؛ پروژه ای که هدف نهایی آن ایجاد یک دولت یهودی در سرزمین فلسطین بود. این اقدام در شرایطی صورت گرفت که اکثریت قاطع ساکنان فلسطین را اعراب تشکیل می دادند و بدون مشورت یا رضایت آنان درباره سرنوشت سرزمینشان تصمیم گیری شد. از همین رو بسیاری از صاحب نظران، اعلامیه بالفور را آغاز مرحله جدیدی از مداخله خارجی در فلسطین و نقطه شروع روندی می دانند که در نهایت به اشغال این سرزمین انجامید. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش انگلستان در اشغال فلسطین پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سیاست های این کشور، از صدور اعلامیه بالفور تا اجرای نظام قیمومت، تاثیر تعیین کننده ای در تقویت جنبش صهیونیستی و فراهم سازی زمینه های تشکیل اسرائیل داشته است. در نتیجه، بسیاری از ابعاد بحران کنونی فلسطین، از جمله اشغال سرزمین ها، آوارگی فلسطینیان و تداوم منازعات منطقه ای، ریشه در سیاست ها و اقدامات بریتانیا در نیمه نخست قرن بیستم دارد

کلیدواژه ها:

انگلستان ، فلسطین ، اشغال ، تاریخ ، سیاست