تاثیر الگوگیری از معلم بر شکل گیری هویت اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان

این پژوهش ترکیبی با هدف پر کردن شکاف های موجود در ادبیات مربوط به تاثیر الگوبرداری معلم بر هویت دانش آموزان انجام شد. به طور خاص، این مطالعه به دنبال تعیین شدت و نوع الگوبرداری رفتاری معلم (صریح و ضمنی) بود که بیشترین همبستگی را با مولفه های هویت اخلاقی (مانند همدلی و عدالت خواهی) دارد و همچنین نقش تعدیل کننده محیط کلاسی (حمایتی در مقابل رقابتی) در فرآیند درونی سازی این الگوها را تحلیل کرد.از نظر روش شناسی، از یک طراحی ترکیبی متوالی تبیینی (Explanatory Sequential Mixed Methods) بهره گرفته شد. فاز کمی شامل گردآوری داده های پیمایشی از ۴۵۰ دانش آموز متوسطه دوم با استفاده از مقیاس هایی چون TOMS (الگوبرداری معلم) و Marcus’s ‎Moral Identity Inventory بود. در فاز کیفی تکمیلی، با استفاده از نمونه گیری حداکثر تنوع، با ۲۰ دانش آموز مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق انجام شد تا مکانیسم های درونی سازی الگوها واکاوی گردد. تحلیل ها با نرم افزار SPSS و روش تحلیل تماتیک (در فاز کیفی) انجام شد.یافته های اصلی نشان داد که میان الگوبرداری معلم و ابعاد هویت اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیون، الگوبرداری عاطفی (Affective Modeling) را به عنوان قوی ترین پیش بین کننده هویت اخلاقی معرفی کرد (β=۰.۴۱,p<.۰۰۱\beta=۰.۴۱, p<.۰۰۱β=۰.۴۱,p<.۰۰۱). همچنین، مشاهده الگوبرداری معلم در حیطه “انصاف در برخورد با همسالان” تاثیر بسیار معناداری بر بعد عدالت خواهی هویت اخلاقی داشت. در نهایت، تاثیر مثبت الگوبرداری معلم بر انسجام هویت اجتماعی، به شدت وابسته به وجود محیط کلاسی از نظر روان شناختی حمایتی بود؛ در محیط های رقابتی، این تاثیر به طور معناداری کاهش یافت.نتیجه گیری این است که الگوبرداری معلم یک عامل ضروری اما ناکافی برای توسعه هویت اخلاقی و اجتماعی است و تاثیر آن منوط به کیفیت اخلاقی محتوای منتقل شده و همچنین فراهم بودن یک بستر امن و حمایتی در کلاس درس است. این نتایج بر لزوم تمرکز برنامه های توسعه حرفه ای معلمان بر «الگویابی اخلاقی آگاهانه» تاکید دارد.