کاربرد سامانه های هوشمند آموزشی در توسعه الگوهای یادگیری و گسترش فرصت های برابر آموزشی: مطالعه ای بر پیامدهای فرهنگی و روان شناختی

تحولات ناشی از گسترش فناوری های هوشمند، به ویژه هوش مصنوعی و الگوریتم های یادگیری ماشینی، زمینه ایجاد تغییرات اساسی در فرآیندهای آموزشی و شیوه های یادگیری دانش آموزان را فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی بر تحول سبک های یادگیری و ارزیابی نقش آن در تحقق عدالت آموزشی، با تاکید بر ابعاد فرهنگی و روان شناختی، انجام شد.این پژوهش با بهره گیری از روش ترکیبی (کمی–کیفی) اجرا گردید. در بخش کمی، داده ها از طریق ابزارهای استاندارد سنجش سبک های یادگیری و نگرش نسبت به عدالت آموزشی جمع آوری شد و در بخش کیفی، دیدگاه های معلمان و دانش آموزان مدارس شهری و مناطق کمتر برخوردار از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۰۰ دانش آموز و ۱۵ معلم بود که با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند.یافته های تحقیق نشان داد استفاده از سامانه های هوشمند آموزشی می تواند با ارائه آموزش های متناسب با ویژگی ها و نیازهای فردی یادگیرندگان، به ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش انعطاف پذیری در انتخاب راهبردهای آموزشی و بهبود دسترسی به فرصت های یادگیری کمک کند. در عین حال، محدودیت های زیرساختی، تفاوت های اقتصادی و فرهنگی و نابرابری در دسترسی به فناوری، از مهم ترین عواملی بودند که می توانستند مانع تحقق کامل عدالت آموزشی شوند. نتایج بخش کیفی نیز بیانگر آن بود که برخی معلمان نسبت به کاهش تعاملات انسانی، وابستگی بیش از اندازه دانش آموزان به فناوری های هوشمند و احتمال کاهش خلاقیت و تفکر مستقل نگرانی هایی دارند.بر اساس نتایج این پژوهش، بهره برداری موثر از ظرفیت های هوش مصنوعی در نظام آموزشی مستلزم برنامه ریزی جامع، توسعه زیرساخت های فناورانه، ارتقای سواد دیجیتال و توجه هم زمان به پیامدهای فرهنگی و روان شناختی استفاده از فناوری است. چنین رویکردی می تواند زمینه تحقق یادگیری اثربخش و گسترش فرصت های آموزشی عادلانه را در مدارس فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سامانه های هوشمند آموزشی ، هوش مصنوعی ، الگوهای یادگیری ، فرصت های برابر آموزشی ، سواد دیجیتال ، ابعاد فرهنگی و روان شناختی.