تحلیل معیار احراز دکترین غیرمنصفانه بودن در پرتو رویکردهای سه گانه

دکترین غیرمنصفانه بودن از ابزارهای مهم حقوق قراردادها برای کنترل شروط یا قراردادهای ناسازگار با انصاف و عدالت قراردادی است، اما معیار احراز آن، به ویژه در رابطه میان عناصر شکلی و ماهوی، محل اختلاف است. اگرچه تا کنون آثاری در خصوص شروط غیرمنصفانه قراردادی نوشته شده است، اما هیچ کدام آن ها به موضوع چگونگی احراز غیرمنصفانه بودن نپرداخته اند. این مقاله با بررسی سه رویکرد سنتی، طیف متغیر و تک عنصری نشان می دهد که رویکرد سنتی با وجود سازگاری بیشتر با امنیت معاملات، ممکن است از طرف ضعیف قرارداد به اندازه کافی حمایت نکند و رویکرد تک عنصری نیز با وجود ظرفیت حمایتی بیشتر، خطر مداخله بی ضابطه قضایی را به همراه دارد. از این رو، رویکرد طیف متغیر، با حفظ نقش هر دو عنصر و تحلیل انعطاف پذیر رابطه آن ها، مناسب ترین معیار برای اعمال این دکترین است، مشروط به احراز میزانی از هر دو عنصر و ارائه استدلال دقیق و شفاف.

کلیدواژه ها:

دکترین غیرمنصفانه بودن ، رویکرد طیف متغیر ، آزادی قراردادی ، عدالت قراردادی.