یادگیری تطبیقی مبتنی بر تحلیل سبک های شناختی دانش آموزان در کلاس های هوشمند

گسترش فناوری های آموزشی و استقرار کلاس های هوشمند، فرصت های تازه ای برای شخصی سازی فرایند یادگیری فراهم کرده است؛ با این حال بسیاری از محیط های آموزشی همچنان از الگوهای یکنواخت تدریس استفاده می کنند و تفاوت های شناختی میان دانش آموزان کمتر مورد توجه قرار می گیرد. سبک های شناختی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تفاوت های فردی در یادگیری، نقش تعیین کننده ای در نحوه پردازش اطلاعات، حل مسئله و تعامل با محتوای آموزشی دارند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر طراحی یک مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر تحلیل سبک های شناختی دانش آموزان در کلاس های هوشمند است تا از طریق شناسایی الگوهای شناختی و بهره گیری از فناوری های هوشمند، مسیرهای یادگیری متناسب با ویژگی های فردی هر دانش آموز ارائه شود.روش پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی–تحلیلی و طراحی مدل مفهومی انجام شده است. در این پژوهش ابتدا با بررسی ادبیات نظری مرتبط با یادگیری تطبیقی، سبک های شناختی و فناوری های کلاس هوشمند، مولفه های کلیدی مدل استخراج شد. سپس با تحلیل ابعاد سبک های شناختی دانش آموزان، شاخص هایی برای تشخیص نحوه دریافت، پردازش و سازمان دهی اطلاعات در محیط های یادگیری دیجیتال شناسایی گردید. بر اساس این شاخص ها، چارچوبی طراحی شد که شامل سه لایه اصلی است: لایه تشخیص سبک شناختی، لایه تحلیل داده های یادگیری و لایه ارائه محتوای تطبیقی. در لایه نخست، داده های رفتاری و عملکردی دانش آموزان در محیط کلاس هوشمند جمع آوری و الگوی شناختی آنان شناسایی می شود. در لایه دوم، الگوریتم های تحلیل داده و یادگیری ماشین برای تفسیر الگوهای یادگیری و پیش بینی نیازهای آموزشی به کار گرفته می شوند. در نهایت، در لایه سوم، سامانه یادگیری هوشمند با توجه به نتایج تحلیل، محتوا، فعالیت ها و مسیرهای آموزشی متناسب با سبک شناختی هر دانش آموز را ارائه می دهد.یافته های مفهومی پژوهش نشان می دهد که استفاده از مدل یادگیری تطبیقی مبتنی بر تحلیل سبک های شناختی می تواند به بهبود درک مفاهیم، افزایش مشارکت فعال دانش آموزان و ارتقای کیفیت یادگیری در کلاس های هوشمند منجر شود. همچنین این مدل امکان مدیریت بهتر تفاوت های فردی در کلاس های پرجمعیت را فراهم می کند و معلمان را در تصمیم گیری های آموزشی مبتنی بر داده یاری می دهد. از سوی دیگر، به کارگیری تحلیل داده های یادگیری در کنار شناخت سبک های شناختی، زمینه ایجاد محیط های یادگیری پویا، انعطاف پذیر و دانش آموزمحور را فراهم می سازد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای توسعه سامانه های آموزشی هوشمند و طراحی برنامه های درسی مبتنی بر یادگیری شخصی سازی شده در مدارس هوشمند باشد.در مجموع، مدل پیشنهادی با تلفیق نظریه های یادگیری، تحلیل سبک های شناختی و فناوری های هوشمند، چارچوبی نوین برای ارتقای اثربخشی آموزش در محیط های دیجیتال ارائه می کند و می تواند نقش مهمی در تحول نظام آموزشی و حرکت به سوی آموزش داده محور و تطبیقی ایفا نماید.