بررسی مدل رابطه میان تعامل معلم و دانش آموز، خودتنظیمی یادگیری و پیشرفت تحصیلی

تعامل موثر میان معلم و دانش آموز یکی از مهم ترین مولفه های کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری در محیط های آموزشی به شمار می آید و می تواند نقش تعیین کننده ای در شکل گیری مهارت های خودتنظیمی و در نهایت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل رابطه میان تعامل معلم و دانش آموز، خودتنظیمی یادگیری و پیشرفت تحصیلی انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی با رویکرد مدل یابی روابط ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان مقطع متوسطه تشکیل دادند که از میان آن ها نمونه ای به شیوه نمونه گیری تصادفی انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تعامل معلم و دانش آموز، مقیاس خودتنظیمی یادگیری و شاخص های سنجش پیشرفت تحصیلی بود.یافته های پژوهش نشان داد که تعامل مثبت و سازنده میان معلم و دانش آموز تاثیر معناداری بر تقویت مولفه های خودتنظیمی یادگیری از جمله برنامه ریزی، نظارت بر یادگیری، خودارزیابی و راهبردهای شناختی دارد. همچنین نتایج تحلیل مدل ساختاری بیانگر آن بود که خودتنظیمی یادگیری به عنوان یک متغیر میانجی می تواند رابطه بین تعامل معلم و دانش آموز و پیشرفت تحصیلی را به طور معناداری تبیین کند. به عبارت دیگر، هرچه کیفیت تعامل آموزشی، عاطفی و حمایتی معلم با دانش آموزان بیشتر باشد، سطح خودکنترلی، انگیزش درونی و مسئولیت پذیری یادگیرندگان افزایش یافته و این امر در نهایت به بهبود عملکرد تحصیلی آنان منجر می شود.بر اساس نتایج به دست آمده، تعامل آموزشی اثربخش معلمان نه تنها محیط یادگیری مثبت تری ایجاد می کند، بلکه زمینه رشد مهارت های فراشناختی و خودتنظیمی را نیز در دانش آموزان فراهم می آورد. از این رو، توجه به شیوه های تعامل سازنده، بازخوردهای حمایتی، ایجاد فرصت مشارکت فعال در کلاس و تقویت استقلال یادگیرندگان می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش پیشرفت تحصیلی داشته باشد. یافته های این پژوهش می تواند برای برنامه ریزان آموزشی، مدیران مدارس و معلمان در طراحی راهبردهای آموزشی مبتنی بر تعامل و خودتنظیمی مفید واقع شود و به بهبود کیفیت نظام آموزشی کمک کند.