تاثیر بازی های آموزشی بر ارتقای مشارکت فعال دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی

بازی های آموزشی در سال های اخیر به عنوان یکی از راهبردهای نوین برای خروج از رویه های سنتی و افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری موردتوجه قرار گرفته اند. بااین حال، تاثیر این بازی ها بر ابعاد مختلف مشارکت (رفتاری، شناختی و عاطفی) در مقاطع تحصیلی گوناگون، به دلیل تنوع در طراحی بازی ها، نقش معلم و بافت کلاسی، همچنان نیازمند بررسی نظام مند است. این مقاله مروری با هدف پاسخ به این پرسش تدوین شده است که بازی های آموزشی چگونه و تا چه اندازه می توانند مشارکت فعال دانش آموزان را در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم ارتقا دهند. بدین منظور، با جستجوی کلیدواژه های مرتبط در پایگاه های معتبر علمی داخلی و بررسی پژوهش های انجام شده در نظام آموزشی ایران، یافته های مطالعات مختلف با روش تحلیل محتوایی کیفی ترکیب و دسته بندی شدند. یافته ها نشان می دهد که بازی های آموزشی در مقطع ابتدایی بیشترین تاثیر را بر مشارکت رفتاری (افزایش حضور، تلاش و انجام تکالیف گروهی) دارند، درحالی که در مقاطع متوسطه اول و دوم، تاثیر بر مشارکت شناختی (تفکر انتقادی، حل مسئله و خودتنظیمی) و عاطفی (علاقه و تعلق به مدرسه) چشم گیرتر است. اثربخشی بازی ها مشروط به عواملی چون هم سویی با اهداف درسی، کیفیت طراحی، توانمندی معلم در تسهیل گری و فراهم بودن زیرساخت هاست. نتیجه گیری می شود که بازی های آموزشی در صورت کاربست هدفمند، راهبردی موثر برای ارتقای مشارکت فعال هستند؛ اما اجرای موفق آن نیازمند برنامه ریزی دقیق، توانمندسازی معلمان و توجه به تفاوت های فردی است.

کلیدواژه ها:

بازی های آموزشی ، مشارکت فعال ، مشارکت رفتاری ، مشارکت شناختی ، مشارکت عاطفی