فرایند تکوین هویت حرفه ای معلمی در دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان: واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته و بازاندیشی خودپژوهانه

هویت حرفه ای معلمی از مولفه های اساسی رشد حرفه ای معلمان است که در طی زمان و در تعامل با تجربه های آموزشی شکل می گیرد. هدف پژوهش حاضر، واکاوی و تبیین تجربه زیسته دانشجومعلم از فرایند تکوین هویت حرفه ای در دوران تحصیل در دانشگاه فرهنگیان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش پدیدارشناسی و راهبرد خودپژوهی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق یادداشت های تاملی، گزارش های کارورزی، بازخوانی موقعیت های معنادار آموزشی و تحلیل تکالیف درسی گردآوری شد و با استفاده از تحلیل مضمونی مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها نشان داد که شکل گیری هویت حرفه ای معلمی در بستر تجربه های واقعی کلاس درس و در تعامل میان دانش نظری و عمل آموزشی تحقق می یابد. مهم ترین مضامین استخراج شده شامل گذار از تصور آرمانی به درک واقع بینانه از معلمی، تجربه تعارض و تعامل میان نظریه و عمل، نقش محوری بازاندیشی در اصلاح و بهبود عملکرد، اهمیت رابطه انسانی با دانش آموزان، و پذیرش یادگیری مستمر به عنوان بخشی از هویت حرفه ای بود. نتایج بیانگر آن است که هویت حرفه ای نه یک وضعیت ثابت، بلکه فرایندی پویا و در حال تحول است که از طریق تجربه، تامل و تعامل اجتماعی شکل می گیرد.بر این اساس، برنامه های تربیت معلم باید علاوه بر انتقال دانش نظری، زمینه تجربه عملی و فرصت های ساختارمند برای بازاندیشی حرفه ای را فراهم سازند تا دانشجومعلمان بتوانند به درکی عمیق و پایدار از نقش معلمی دست یابند.

کلیدواژه ها:

هویت حرفه ای معلمی ، دانشجومعلم ، بازاندیشی ، تجربه زیسته ، پدیدارشناسی