بازطراحی ساختارهای اداری شهرداری ها با محوریت سازمان آتش نشانی: از هماهنگی موازی تا یکپارچگی راهبردی

ساختارهای اداری شهرداری ها در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، به دلیل تاریخی بودن، بخشی نگری و فقدان رویکرد فرآیندمحور، با چالش های جدی در هماهنگی میان واحدهای مختلف مواجه هستند. در این میان، سازمان آتش نشانی به عنوان نهادی که عملیات آن به شدت به همکاری همزمان چندین معاونت (شهرسازی، ترافیک، آب و فاضلاب، ارتباطات) وابسته است، بیش از سایر واحدها از ناهماهنگی های اداری آسیب می بیند. این مقاله با رویکرد مرور نظام مند و با هدف تبیین نقش بهبوددهنده ساختارهای اداری شهرداری ها از منظر نیازهای عملیاتی و راهبردی آتش نشانی تدوین شده است. مبانی نظری پژوهش بر تئوری بوروکراسی حرفه ای، چابکی سازمانی و حکمرانی شبکه ای استوار است. سیر تحول تاریخی ساختار اداری شهرداری ها در سه دوره شامل دوره سنتی (دیوان سالاری سلسله مراتبی)، دوره تخصصی گرایی (ایجاد دفاتر تخصصی موازی) و دوره یکپارچه سازی (مدیریت فرآیندمحور و بین بخشی) تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که هفت چالش اصلی اداری شامل موازی کاری، شکاف اطلاعاتی، طولانی بودن زنجیره تصمیم گیری، نبود زبان مشترک، ضعف ساختارهای ارتباطی، تمرکزگرایی نامتناسب و نبود مکانیسم بازخورد، مستقیما بر کارایی عملیاتی آتش نشانی تاثیر می گذارند. همچنین استقرار ساختار ماتریسی، ایجاد واحدهای مشترک بین بخشی، پیاده سازی سامانه های یکپارچه تصمیم گیری و تفویض اختیار به روسای ایستگاه ها، منجر به کاهش ۳۴ درصدی زمان هماهنگی های بین اداری و افزایش ۴۱ درصدی رضایت ذی نفعان شده است. نتایج مقاله بر ضرورت بازنگری در شرح وظایف، کاهش لایه های میانی مدیریت و استقرار «مدل حاکمیتی دوگانه» در حوزه ایمنی شهری تاکید دارد. پیشنهادهای عملی شامل ایجاد شورای هماهنگی ایمنی، تدوین شیوه نامه فرآیندی مشترک و طراحی کارت امتیازی متوازن ایمنی است.

کلیدواژه ها:

ساختار اداری ، شهرداری ، چابکی سازمانی ، هماهنگی بین بخشی ، حکمرانی شبکه ای.