بررسی مدل رابطه میان تعامل دانش آموز با سیستم های آموزشی هوشمند و خودتنظیمی یادگیری

گسترش فناوری های آموزشی و ورود سیستم های آموزشی هوشمند به محیط های یادگیری، تحولی اساسی در شیوه های آموزش و یادگیری ایجاد کرده است. این سیستم ها با بهره گیری از هوش مصنوعی، تحلیل داده های یادگیری و سازوکارهای تطبیقی، امکان ارائه آموزش شخصی سازی شده را فراهم می کنند و به طور بالقوه می توانند فرایندهای شناختی و فراشناختی دانش آموزان را تقویت نمایند. در این میان، خودتنظیمی یادگیری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی موفقیت تحصیلی، نقش مهمی در بهره گیری موثر از فناوری های آموزشی دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مدل رابطه میان تعامل دانش آموز با سیستم های آموزشی هوشمند و میزان خودتنظیمی یادگیری انجام شده است.روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مدل سازی مفهومی روابط میان متغیرها است. در این چارچوب، تعامل دانش آموز با سیستم های آموزشی هوشمند شامل ابعادی همچون میزان مشارکت فعال در محیط یادگیری، استفاده از بازخوردهای هوشمند، مدیریت زمان در محیط دیجیتال و بهره گیری از ابزارهای یادگیری تطبیقی در نظر گرفته شده است. از سوی دیگر، خودتنظیمی یادگیری به عنوان سازه ای چندبعدی شامل برنامه ریزی شناختی، پایش پیشرفت، راهبردهای یادگیری، خودارزیابی و کنترل انگیزشی مورد بررسی قرار گرفته است. تحلیل مفهومی پژوهش نشان می دهد که تعامل موثر و مستمر با سیستم های آموزشی هوشمند می تواند از طریق ارائه بازخوردهای فوری، مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده و امکان پایش عملکرد، به تقویت مهارت های خودتنظیمی دانش آموزان منجر شود.بر اساس مدل پیشنهادی، تعامل دانش آموز با سیستم های آموزشی هوشمند نه تنها به طور مستقیم بر خودتنظیمی یادگیری اثر می گذارد، بلکه از طریق افزایش آگاهی فراشناختی، بهبود انگیزش یادگیری و تقویت راهبردهای مدیریت یادگیری نیز تاثیر غیرمستقیم قابل توجهی بر آن دارد. همچنین یافته های تحلیلی نشان می دهد که کیفیت طراحی محیط یادگیری هوشمند، میزان سازگاری سیستم با نیازهای فردی یادگیرنده و سطح سواد دیجیتال دانش آموزان از جمله عوامل میانجی مهم در این رابطه محسوب می شوند. در نتیجه، هرچه تعامل یادگیرندگان با محیط های آموزشی هوشمند هدفمندتر، تعاملی تر و مبتنی بر بازخوردهای تحلیلی باشد، احتمال شکل گیری رفتارهای خودتنظیمی در فرآیند یادگیری افزایش می یابد.در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که سیستم های آموزشی هوشمند می توانند به عنوان ابزاری موثر در تقویت یادگیری خودتنظیم عمل کنند، به شرط آنکه طراحی آموزشی این سیستم ها بر اصول یادگیری فعال، بازخورد هوشمند و پشتیبانی از راهبردهای فراشناختی استوار باشد. این یافته ها می تواند راهنمایی برای طراحان فناوری های آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان در جهت بهره گیری موثرتر از فناوری های هوشمند در ارتقای کیفیت یادگیری و توسعه مهارت های خودتنظیمی دانش آموزان فراهم آورد.