ضرورت ها و فرصت های معلمان در استفاده از هوش مصنوعی

در عصر تحولات شتابان فناورانه، هوش مصنوعی به یکی از مهم ترین عوامل تحول در تمامی عرصه های زندگی بشر، به ویژه آموزش و پرورش تبدیل شده است. ورود فناوری های هوشمند به فضای آموزشی، مرزهای سنتی یاددهی و یادگیری را جابجا کرده و نقش معلمان را از منبع انتقال اطلاعات به تسهیل گر فرآیند یادگیری سوق داده است (ذبیحی، ۱۴۰۰). در چنین شرایطی، بی توجهی به ضرورت بازآفرینی نقش معلم در تعامل با ابزارهای نوین آموزشی، نه تنها کارایی نظام آموزشی را تضعیف می کند بلکه باعث گسست میان نسل جدید دانش آموزان و فرآیندهای آموزشی خواهد شد (یعقوبی و شریفی، ۱۳۹۹). هوش مصنوعی، از طریق فناوری هایی نظیر یادگیری ماشینی، تحلیل داده های کلان، سیستم های توصیه گر و چت بات های آموزشی، بستری فراهم کرده است که شخصی سازی یادگیری، ارزیابی مستمر، و تحلیل عملکرد تحصیلی دانش آموزان به شکلی دقیق تر و موثرتر انجام شود (Lucking, Holmes, Griffiths, & Forcer, ۲۰۱۶). از سوی دیگر، این فناوری فرصت هایی برای کاهش بار کاری معلمان، بهبود تصمیم گیری های آموزشی و ارتقای عدالت آموزشی فراهم می آورد (Zbaracki-Richter, Marin, Bond, & Governor, ۲۰۱۹). با این حال، بهره مندی از این فرصت ها مستلزم آگاهی، مهارت و آمادگی حرفه ای معلمان برای هم زیستی فعال با فناوری است. تردیدی نیست که هوش مصنوعی نمی تواند جایگزین کامل معلم انسانی باشد، زیرا آموزش تنها یک فرآیند انتقال دانش نیست، بلکه نوعی ارتباط انسانی، فرهنگی و ارزشی است. با این وجود، می توان با نگاهی آینده نگرانه، از هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای توانمندسازی معلمان، ارتقای کیفیت آموزش و گسترش عدالت آموزشی بهره برد (Seldom & Abide, ۲۰۱۸). مقاله حاضر با هدف تبیین ضرورت های هم سویی معلمان با تحولات ناشی از هوش مصنوعی و شناسایی فرصت ها و چالش های آن، نگاهی تحلیلی به نقش آینده نگر معلمان در مواجهه با این فناوری دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، معلم ، آموزش و پرورش ، فناوری آموزشی ، شخصی سازی یادگیری ، تحول دیجیتال