مرور تطبیقی تاثیر «یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی» و «انگیزش تحصیلی» بر «عملکرد دانش آموزان»

تحولات اخیر در فناوری های آموزشی و توسعه سامانه های یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی، امکان ارائه مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده و متناسب با نیازهای فردی دانش آموزان را فراهم کرده است. هم زمان، انگیزش تحصیلی به عنوان یکی از قوی ترین پیش بینی کننده های عملکرد تحصیلی، در دنیای یادگیری دیجیتال اهمیت مضاعفی یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور تطبیقی، به بررسی نظام مند شواهد علمی منتشرشده طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ درباره تاثیر «یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی» و «انگیزش تحصیلی» بر «عملکرد دانش آموزان» می پردازد. جستجوی مطالعات در پایگاه های Scopus، Web of Science، ERIC، Google Scholar و منابع داخلی انجام شد. یافته های مرور نشان می دهد که یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در بهبود عملکرد تحصیلی از طریق ارائه محتوای شخصی سازی شده، تعدیل سطح دشواری تکالیف، بازخورد فوری و شناسایی زودهنگام ضعف های یادگیری موثر است. در مقابل، انگیزش تحصیلی—به ویژه مولفه های خودکارآمدی، ارزش گذاری تکلیف و انگیزش درونی—نقش مستقیم و میانجی گرانه در ارتقای عملکرد دارد و حتی بر میزان اثربخشی سامانه های تطبیقی نیز اثرگذار است. نتایج تطبیقی مطالعات نشان می دهد که بیشترین تاثیر بر عملکرد زمانی حاصل می شود که سامانه های یادگیری تطبیقی با طراحی های انگیزشی (نظیر بازخوردهای انگیزشی، اهداف فردی و مکانیزم های تشویقی غیرپاداشی) ترکیب شوند. این یافته ها بر ضرورت یکپارچه سازی مداخلات فناورانه و انگیزشی در محیط های آموزشی تاکید دارد. در پایان، دلالت های کاربردی برای مدارس، معلمان و طراحان سامانه های هوشمند، و همچنین مسیرهای آینده پژوهش ارائه شده است.