تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر هویت اجتماعی جوانان

شبکه های اجتماعی مجازی به عنوان یکی از تاثیرگذارترین پدیده های عصر دیجیتال، تحولی بنیادین در شیوه های ارتباطی و به ویژه فرایند هویت یابی نسل جوان ایجاد کرده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر هویت اجتماعی جوانان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل اسنادی و مرور نظام مند منابع معتبر منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ انجام شده است. یافته ها در شش حوزه کلیدی دسته بندی می شوند: شبکه های اجتماعی به مثابه زیست بوم هویت سازی که جوانان آن ها را «فضاهای قابل سکونت» تلقی می کنند؛ برساخت هویت از طریق بازخوردهای اجتماعی که نقشی تعیین کننده در شکل گیری خودپنداره ایفا می کنند؛ سیالیت و چندگانگی هویت که در آن هویت از وضعیتی ایستا به فرایندی پویا تبدیل شده است؛ نقش دوگانه الگوریتم ها که هم زمان عاملیت کاربران را افزایش و کاهش می دهند؛ مقایسه اجتماعی و بحران اصالت که به پدیده هایی همچون «دیسمورفی الگوریتمی» و کاهش عزت نفس منجر می شود؛ و فرصت های هویتی برای گروه های حاشیه نشین که امکان «رهایی از برچسب» و آزمایش هویت های جدید را فراهم می آورد. بحث نشان می دهد که تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت اجتماعی جوانان پدیده ای دووجهی و دیالکتیکی است که در آن عاملیت انسانی، سازوکارهای فناورانه و زمینه های اجتماعی-فرهنگی هم زمان نقش دارند. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که هویت اجتماعی جوانان در عصر دیجیتال به مثابه فرایندی سیال، چندلایه و درحال تغییر است که هم زمان تحت تاثیر فرصت های اکتشافی و تهدیدهای ساختاری شبکه های اجتماعی قرار دارد. حرکت از رویکردهای ساده انگارانه به سمت درکی دیالکتیکی و زمینه محور و تقویت سواد دیجیتال انتقادی، ضروری ترین رهیافت های این حوزه محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی مجازی ، هویت اجتماعی ، جوانان ، هویت دیجیتال ، برساخت هویت ، سکونت در فضای مجازی ، الگوریتم ها ، مقایسه اجتماعی ، بحران هویت ، سواد دیجیتال انتقادی ، دیسمورفی الگوریتمی ، ترکیب دیجیتال ، حباب فیلتر ، هویت های چندگانه ، عاملیت کاربران ، بازتولید نابرابری ، جابجایی رمزی دیجیتال ، فضای مجازی و هویت یابی ، نسل جوان و فناوری.