چالش های حقوقی در مدیریت فضای سبز شهری و حریم عمومی

مدیریت فضای سبز شهری به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار شهری، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت زندگی، سلامت عمومی و تحقق حق بر محیط زیست سالم ایفا می کند. با این حال، چالش های حقوقی در مدیریت فضای سبز شهری و حریم عمومی به دلیل تعارض منافع عمومی و خصوصی، خلاهای قانونی، ضعف نظارت اجرایی و پیچیدگی ساختار نهادی مدیریت شهری، به یکی از مسائل مهم حقوق شهری تبدیل شده است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–توصیفی و با بهره گیری از روش کتابخانه ای و بررسی اسناد و مقررات شهری، به تحلیل مهم ترین چالش های حقوقی مرتبط با حفاظت، بهره برداری و صیانت از فضای سبز شهری و حریم عمومی می پردازد.یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش ها شامل ابهام در تعیین حدود مالکیت و حریم عمومی، تعارض میان طرح های توسعه شهری و الزامات زیست محیطی، ضعف ضمانت اجراهای قانونی در مقابله با تخریب و تغییر کاربری فضای سبز، نبود نظام یکپارچه مدیریت حقوقی، و کم رنگ بودن مشارکت عمومی در فرآیند تصمیم گیری است. همچنین، پراکندگی قوانین و تداخل صلاحیت نهادهای مسئول، موجب کاهش کارآمدی نظام حقوقی در حفاظت از فضای سبز شهری شده است. در این میان، اصل پیشگیری، اصل احتیاط و اصل منافع عمومی می توانند به عنوان مبانی حقوقی تقویت کننده نظام مدیریت فضای سبز مورد توجه قرار گیرند.نتایج پژوهش حاکی از آن است که اصلاح و یکپارچه سازی مقررات مرتبط با مدیریت شهری، تقویت نظارت قضایی و اداری، شفاف سازی حدود حریم عمومی، و توسعه سازوکارهای مشارکت شهروندان، از مهم ترین راهکارهای حقوقی برای ارتقای کارآمدی مدیریت فضای سبز شهری محسوب می شوند. اتخاذ رویکرد حکمرانی محیط زیستی و تقویت ضمانت اجراهای حقوقی می تواند زمینه ساز صیانت پایدار از فضاهای سبز شهری و تضمین حقوق شهروندی در بهره مندی از محیط زیست سالم باشد.