تحول آموزش مهندسی برق در عصر هوش مصنوعی: تحلیل نقش هوش مصنوعی توضیح پذیر (Explainable AI) در آموزش و تصمیم گیری مرتبط با عیب یابی ماشین های الکتریکی

تحول دیجیتال و گسترش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، چشم انداز آموزش مهندسی برق را به طور چشمگیری دگرگون کرده است. در این میان، هوش مصنوعی توضیح پذیر (Explainable Artificial Intelligence-XAI) به عنوان رویکردی نوین، امکان درک و تفسیر فرآیندهای تصمیم گیری مدل های هوشمند را فراهم ساخته و زمینه استفاده موثرتر از این فناوری را در آموزش و عیب یابی ماشین های الکتریکی مهیا کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل نقش هوش مصنوعی توضیح پذیر در بهبود فرآیند آموزش مهندسی برق، ارتقای یادگیری دانشجویان و افزایش دقت تصمیم گیری در تشخیص و عیب یابی ماشین های الکتریکی است.این پژوهش با روش مروری-تحلیلی انجام شده است. بدین منظور، مطالعات، مقالات و پژوهش های منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر بین المللی و داخلی در حوزه هوش مصنوعی، هوش مصنوعی توضیح پذیر، آموزش مهندسی و عیب یابی ماشین های الکتریکی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. داده های گردآوری شده بر اساس رویکرد تحلیل محتوای علمی دسته بندی و ارزیابی شدند.یافته های پژوهش نشان می دهد که استفاده از مدل های هوش مصنوعی توضیح پذیر در مقایسه با مدل های سنتی و جعبه سیاه، موجب افزایش شفافیت فرآیند تصمیم گیری، بهبود اعتماد کاربران، ارتقای درک مفاهیم تخصصی توسط دانشجویان و تسهیل فرآیند آموزش عیب یابی ماشین های الکتریکی می شود. همچنین، این فناوری امکان شناسایی عوامل موثر بر بروز خطاها، تحلیل رفتار سیستم و ارائه بازخورد آموزشی دقیق تر را فراهم می کند. نتایج مطالعات حاکی از آن است که بهره گیری از XAI می تواند فاصله میان دانش نظری و مهارت های عملی دانشجویان را کاهش داده و کیفیت آموزش فنی و مهندسی را بهبود بخشد.در نتیجه، هوش مصنوعی توضیح پذیر به عنوان یکی از فناوری های کلیدی نسل جدید آموزش مهندسی برق، ظرفیت بالایی برای توسعه محیط های آموزشی هوشمند، افزایش کارایی فرآیند عیب یابی ماشین های الکتریکی و تربیت نیروی انسانی متخصص و توانمند دارد. ازاین رو، ادغام این فناوری در برنامه های آموزشی دانشگاه ها و مراکز فنی می تواند گامی موثر در راستای تحول آموزش مهندسی برق در عصر هوش مصنوعی باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی توضیح پذیر ، مهندسی برق ، ماشین های الکتریکی ، عیب یابی هوشمند ، آموزش مهندسی ، یادگیری هوشمند ، تحول دیجیتال