چارچوب حقوقی و تربیتی نظارت بر جاسوسی پهپادی؛ با تاکید بر اصل تناسب و وجدان کاری

با گسترش روزافزون فناوری پهپادها و کاربرد آن ها در عملیات های اطلاعاتی و جاسوسی، چالش های حقوقی و اخلاقی جدیدی در عرصه بین المللی و داخلی پدید آمده است که نظارت بر این ابزارها را به یکی از دغدغه های اصلی نظام های حقوقی و امنیتی تبدیل کرده است. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان یک چارچوب منسجم برای نظارت بر عملیات جاسوسی پهپادی است که همزمان اصول حقوقی مانند اصل تناسب و مبانی تربیتی مبتنی بر وجدان کاری نیروهای مسلح را پوشش دهد. هدف اصلی این مطالعه، تبیین و تدوین الگوی نظارتی کارآمدی است که ضمن تضمین امنیت ملی، از تجاوز به حریم های مشروع و نقض اصول اخلاقی جلوگیری نماید. روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای و تحلیل اسنادی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رویکرد صرفا فنی یا امنیتی در نظارت بر پهپادها کافی نبوده و خلاهای موجود در قوانین داخلی و بین المللی نیازمند پر شدن از طریق تلفیق آموزه های فقهی و حقوقی با مباحث تربیتی است. همچنین مشخص گردید که تاکید بر «اصل تناسب» به عنوان معیار سنجش مشروعیت اقدامات و تقویت «وجدان کاری» به عنوان ضامن اجرایی اخلاق حرفه ای، دو رکن اساسی برای کاهش آسیب های جانبی و افزایش کارآمدی عملیات هستند. نتیجه نهایی آن است که استقرار یک نظام نظارتی چندبعدی که در آن قوانین سخت افزاری و نرم افزاری با تربیت اخلاقی نیروهای انسانی آمیخته شوند، می تواند راهکاری پایدار برای مدیریت ریسک های ناشی از جاسوسی پهپادی باشد و این الگو می تواند مبنایی برای اصلاحات قانونی و برنامه ریزی آموزشی در نیروهای مسلح قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

جاسوسی پهپادی ، اصل تناسب ، وجدان کاری ، نظارت حقوقی ، تربیت اسلامی