چهارچوب نظری طراحی مسکن دولتی ساخت با رویکرد فرهنگ و هویت بومی؛ تحلیل موردی خرم آباد

مسکن دولتی ساخت در ایران به عنوان یکی از سیاست های کلان دولت برای پاسخ به نیاز سکونتی اقشار کم درآمد، همواره مورد توجه بوده است. با این حال، تجربه پروژه هایی چون «مسکن مهر» نشان داده که اگرچه این طرح ها توانسته اند بخشی از نیاز کمی جامعه را تامین کنند، اما در ابعاد کیفی، هویتی و فرهنگی دچار ضعف های جدی بوده اند؛ بسیاری از این واحدها به دلیل طراحی تیپ وار و بی توجهی به ارزش های بومی، فاقد حس تعلق و هویت فضایی اند. این مقاله با رویکرد کیفی و ماهیت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوا و مقایسه تطبیقی  (Case Study)به بررسی مبانی نظری، مرور دیدگاه های نظریه پردازان جهانی و ایرانی و تحلیل تجربه های بومی خرم آباد می پردازد. یافته ها نشان می دهد شاخص هایی همچون محرمیت، سلسله مراتب فضایی، تعاملات اجتماعی، پیوند با طبیعت و روایت پذیری فضایی، نقشی کلیدی در بازتولید هویت فرهنگی ایفا می کنند. در نهایت، مدل مفهومی پیشنهادی پژوهش بر پایه سه سطح ورودی ها (سیاست های کلان، فرهنگ بومی و سنت های محلی)، شاخص های میانجی (کیفیت فضا، تعامل اجتماعی و صرفه جویی انرژی) و خروجی ها (ارتقای کیفیت سکونت، بازتولید هویت فرهنگی و پایداری اجتماعی) طراحی شده است. این چهارچوب می تواند الگویی بومی برای سایر شهرهای ایران باشد و به معماران و سیاست گذاران در بازاندیشی پروژه های مسکن دولتی ساخت یاری رساند.

کلیدواژه ها:

State-built housing ، Vernacular identity ، Local culture ، Theoretical framework ، Spatial identity. ، مسکن دولتی ، هویت بومی ، فرهنگ محلی ، چهارچوب نظری